تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1379

مساهمون:

ص١٣٧٩

خطب

(
xetb
) ا . ع . زن كه او را خواستگارى كرده باشند . و مرد زن خواهنده . ج : اخطاب . يقال : هى خطبه و هو خطبها .

خطب

(
xetb
) و (
xotb
) ا . ع . خطب نكح : كلمه‌ايست كه بدان نكاح كنند و يقول الخاطب خطب و يقول المخطوب نكح و كذلك خطب نكح .

خطب

(
xotb
) ص . ع . ج . اخطب و خطباء .

خطب

(
xatab
) م . ع . خطب خطبا ( از باب سمع ) : تيرهء مايل بسرخى و زردى و يا مايل بسبزى گرديد .

خطب

(
xotab
) ع . ج . خطبة .

خطباء

(
xatb '
) ا و ص . ع . مؤنث اخطب در همهء معانى . و يد خطباء : دست كه سياهى خضاب آن رفته باشد . ج : خطب (
xotb
) .

خطباء

(
xotab '
) ع . ج : خاطب . و ج . خطيب .

خطبان

(
xotb n
) و (
xetb n
) ع . ج . اخطب و خطباء .

خطبان

(
xotb n
) ا . ع . گياهى مانند هليون و برگهاى سبز درخت سمر .

خطبانى

(
xotb niyy
) ص . ع . اورق خطبانى : مبالغه است يعنى بسيار برگناك .

خطبة

(
xetbat
) ا . ع . خواستگارى زن .

خطبة

(
xetbat
) م . ع . خطب خطبا و خطبة . مر . خطب .

خطبة

(
xotbat
) ا . ع . كلام كه در ستايش خدا و نعت نبى صلى اللّه عليه و آله و موعظهء خلق باشد . و نثر مسجع و مقفا . ج : خطب . و تيرگى مايل بسرخى و زردى و يا تيرگى مايل بسبزى .

خطبة

(
xotbat
) م . ع . خطب خطبة و خطابة . مر . خطابة .

خطبه

(
xotbe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواستگارى زن .

خطبه

(
xotbe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلام مسجع و مقفا كه در حمد و ستايش خدا و نعت نبى صلى اللّه عليه و آله و نصيحت و موعظهء خلق باشد . و ديباچهء كتاب .

خطة

(
xettat
) ا . ع . زمينى كه در آن فرود آيند و پيش از آن كسى فرود نيامده باشد . ج : خطط . و منه خطط الكوفة و البصرة .

خطة

(
xottat
) ا . ع . كار بزرگ . و حال . و جهل . و بازيچه‌اى مر تازيان را . و خط . و اقدام بر امور . و نام بزى بد . فى المثل : قبح الله معزى خيرها خطة .

خط خط

(
xotxot
) ع . كلمهء امر كه در فرمان دادن كسى را كه ناگهان با نيزه حمله كند استعمال مىكنند .

خطخطة

(
xatxatat
) م . ع . خطخط فى سيره : ناوناوان رفت از ماندگى . و خطخط ببوله : كميز انداخت .

خط دار

(
xat - d r
) ص . پ . چيزى كه داراى خط باشد و در آن خط كشيده باشند و خط كشيده و مخطط .

خطر

(
xatr
) ا . ع . خرامنده . و پيمانهء كلان براى غله .

خطر

(
xatr
) م . ع . خطر الفحل بذنبه خطرا و خطرانا و خطيرا ( از باب ضرب ) : دم جنبانيد آن گشن به چپ و راست . و خطر الرجل بسيفه خطرا و خطرانا : برداشت شمشير را بارى وزير آورد آن را بار ديگر . و كذلك خطر برمحه . و خطر الرمح : جنبيد نيزه و اهتزاز كرد . و خطر الرجل فى مشيته اى اهتز و تبختر يعنى برداشت دستها را بارى و فرو كرد آنها را بار ديگر . و خطر الدهر اى حدثت حوادثه . و خطر الامر بباله و عليه خطرا و خطورا ( از باب نصر و ضرب ) : به ياد آورد آن كار را پس از فراموشى . و خطر الشيى ببالى : گذر كرد آن چيز به ياد من .

خطر

(
xatr
) و (
xetr
) ا . ع . كميز و سرگين كه بر سرين شتر چسبيده باشد .

خطر

(
xetr
) ا . ع . گياهى كه بدان خضاب كنند . و وسمه . و شير بسيار آب . و شاخ درخت . ج . اخطار .

خطر

(
xetr
) و (
xatr
) ا . ع . گلهء شتران . و چهل شتر . و دويست شتر . و هزار شتر . ج : اخطار .

خطر

(
xotr
) ع . ج . خطير .

خطر

(
xatar
) ا . ع . نزديكى به هلاكت و بيم تلف شدن . و آنچه در ميان گذارند چون بر چيزى گرو بندند . ج : اخطار و خطار . و ج ج : خطر . و قدر مرد و منزلت وى . و هم قدر و هم منزلت . يق : هذا خطر لهذا اى مثله فى القدر و العلو .

خطر

(
xatar
) و (
xatr
) ا . ع . ابر پراكندهء در افق . و مشرف . يق : انه لعظيم الخطر . و كذلك الخطر .

خطر

(
xatar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آفت . و دشوارى . و انديشه . و ضرر . و بيم . و پر خطر : پر آفت . و خطر جان : آفت جان . و خطر هلاكت : بيم هلاكت .

خطر

(
xatar
) م . ع . خطر خطارة و خطرا و خطورة . مر . خطورة .

خطر

(
xater
) ص . ع . مردى كه در رفتن تبختر كند و بردارد دستها را بارى و فروگيرد آنها را بارى .

خطر

(
xatar
) ا . پ . وسمه و رنگ .

خطر

(
xotor
) ع . ج ج . خطر .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1379 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )