تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 768

مساهمون:

ص٧٦٨
و فروع . و رونق و روشنى . و گرمى و التهاب . و تف آفتاب . و چراغ و شمع . و هر چيز كه نورانى و روشن باشد . و چرخ و پيچ كه در طناب و كمند و زلف دهند و روش . و طاقت و توانائى . و خشم و قهر و غضب و رنج و محنت و مشقت . و آهن تافته . و چون بطور تركيب استعمال شود بمعنى تابان و مشعشع و فروزان و درخشان و سوزان و پيچان مانند آفتاب عالم تاب و شمشير جهان تاب . و تاب دادن : پيچ دادن . و برشته كردن . و مشتعل كردن . و صيقل دادن . و تيز كردن . و تابيدن . و بافتن و رشتن . و تاب باز دادن : از تاب باز كردن .

تاب

(
t bb
) افا . ع . قطع‌كننده .

تاب

(
t bb
) ا . ع . مرد بزرگ و ضعيف . و شتر و خر كه پشتشان ريش باشد . اتباب . ج .

تابا

(
t b
) ا . پ . به لغت زند و پازند طلا و ذهب .

تابا

(
t b
) ا . پ . تاوه و سفال .

تاب‌افگن

(
t b - afgan
) ص . پ . شعله افگن .

تاباق

(
t b q
) ا . پ . چوب دستى و چوب گنده‌اى كه قلندران در دست گيرند .

تاباك

(
t b k
) ا . پ . تنهء درخت

تابان

(
t b n
) ا . پ . روشنائى و شعاع و مغز درخت .

تابان

(
t b n
) ص . پ . تابنده و درخشنده . و روشنى و روشن و نورانى . و تاب‌دار . و آبدار . و داراى لمعان و شعاع . و ماه تابان : ماه تابنده و درخشان . و تابان بودن : درخشان بودن و نورانى بودن .

تابانى

(
t b ni
) ا . پ . رونق و تاب‌دارى . و روشنى . تابانيدن (
t banidan
) ف م . پ . سبب تاب دادن شدن .

تابب

(
taabbob
) م . ع . تعجب نمودن . فرحناك شدن يق تابب به .

تابة

(
t bat
) م . ع . تاب توبا و توبة و تابة و متابا و تتوبة . مر .

توب

(
tavb
) .

تابت

(
taabbot
) م . ع . تابت الجمر : بر افروخت اخگر .

تابخانه

(
t b - x ne
) ا . پ . خانه‌اى كه بخارى و تنور در آن باشد . و كوره ، تندور و تنور . و خانه‌اى كه زمينش مانند زمين حمام مجوف بود و در آن آتش افروزند تا گرم شود و مدت زمستان در آنجا بسر برند . و خانه‌اى كه در و ديوارش از آئينه بود و هر كه در درون آن باشد بيرون را تواند ديد .

تابد

(
taabbod
) م . ع . وحشت و نفرت نمودن . و تابد المنزل : خالى شد خانه از مردم و الفت گرفت بدان وحوش . و تابد الوجه : ظاهر شد بر روى مانند دانهء كنجد . و تابد الرجل : دراز شد بىزنى مرد و كم شد حاجت او بزنان .

تاب‌داده

(
t b - d de
) ص . پ . مشتعل شده . و پيچيده شده . و بافته شده .

تاب‌دار

(
t b - d r
) ص . پ . گرم و شديد و سوزان . و درخشان و شفاف . و موج‌زن . و مجعد . و پيچيده شده . و آب تاب‌دار : آب گرم . و الفاظ تاب‌دار : كلمات دلچسب . و گوهر تاب‌دار : جواهر شفاف .

تاب‌دان

(
t b - d n
) ا . پ . طاقچهء بزرگى نزديك سقف خانه كه هر دو طرف آن گشوده باشد و گاه طرف بيرون آن را پنجهره گذارند و طرف درون را پارچهء نقاشى و جام و شيشهء الوان . و گلخن حمام . و كورهء مسگرى و آهنگرى و جز آن . و روزنى كه در عمارت جهة روشنى گذارند .

تابده

(
t b - deh
) ا . پ . جلال‌دهنده و شكوه‌دهنده . و طناب‌ساز . و بافنده . و ريسنده .

تابر

(
taabbor
) م . ع . تابر النخل : پذيرفت خرما بن‌بار را يعنى گشن و اصلاح را .

تابس

(
taabbos
) م . ع . تابس تابسا : متغير گرديد .

تابسار

(
t b - s r
) ا . پ . روزنهء مرتفع و بلند .

تابستان

(
t best n
) ا . پ . صيف و آن فصل از فصول چهارگانهء سال كه بلافاصله بعد از بهار و قبل از پائيز بود و ابتداى آن از اول تير ماه جلالى باشد و آخر آن آخر شهريور ماه و يا از اول سرطان تا آخر سنبله . و نيز تابستان كنايه از هواى گرم .

تابستانه دادن

(
t best ne - d ndan
) ف . م . پ . مواجب دادن براى تابستان .

تابستانى

(
t best ni
) ا و ص . پ . منسوب به تابستان و مانند تابستان . و ييلاق . و خانه‌اى كه مدت تابستان در آن بسر برند . و تابستانى كردن : بسر بردن مدت تابستان در ييلاق .

تابسه

(
t base
) ا . پ . چراگاه پر آب و علف .

تابش

(
t bec
) پ . م ح . تابيدن . ا . تاب‌دارى و روشنى . و گرمى . و توانائى . و زور و قوت . و اندوه و رنج . و پيچش و پيچيدگى . و نشيب . و وجب .

تابشان

(
t bec n
) ا . پ . قسمى از كلاه كه كلهء سر را مىپوشاند و داراى منگلهء آويزانى است .

تابض

(
taabboz
) م . ع . تابضت - البعير فتابض : رسن اباض بستم شتر را