تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1282

مساهمون:

ص١٢٨٢
ا . ع . يك دانه نخود .

حمصى

(
hemmasiyy
) و (
hemmesyy
) ص . ع . منسوب به شهر حمص و يا دار حمص .

حمصيص

(
hamasis
) و (
hammasis
) ا . ع . ترهء ترش كه در ريگ رويد و آن را در كشك داخل كنند .

حمض

(
hamz
) ا . ع . آنچه تلخ و شور مزه باشد از گياه - خلاف خله - و آن بمنزلهء فواكه است شتران را و خله بجاى نان . ج : حموض .

حمض

(
hamz
) م . ع . حمضت الابل حمضا و حموضا ( از باب نصر ) : شور گياه خوردند شتران . و حمضت عنه : مكروه داشتم او را . و حمضت به : آرزوى آن كردم . و حمض حمضا و حموضة ( از باب نصر و سمع و كرم ) : ترش مزه گرديد و يا از باب سمع مخصوص است بترش شدن شير .

حمض

(
homoz
) ع . ج . حميضة .

حمضة

(
hamzat
) ا . ع . آرزوى چيزى . و از اعلام است . و بنو حمضة : بطنى از تازيان .

حمضمض

(
homozmoz
) ا . ع . نام تره‌اى .

حمضى

(
hamaz
) ا . ع . يوم حمضى : از روزهاى تازيان است .

حمضية

(
hamziyyat
) ص . ع . ابل حمضية : شتران باشندهء در حمض .

حمضيض

(
hamziz
) ا . ع . ترشك‌برى .

حمط

(
hamt
) م . ع . خراشيدن و پوست باز كردن ( و الفعل من ضرب ) .

حمطاط

(
hemt t
) ا . ع . كرمى كه در گياه باشد . ج : حماطيط .

حمطرة

(
hamtarat
) م . ع . حمطر القربة : پر كرد مشك را . و حمطر القوس : زه كرد كمان را .

حمطوط

(
homtut
) ا . ع . كرمى در گياه . ج : حماطيط .

حمطيط

(
hamtit
) ا . ع . گياهى . و مار . و كرمى كه در ايام بهار در تره باشد .

حمظ

(
hamz
) م . ع . افشردن چيزى را ( و الفعل من نصر ) .

حمظل

(
hamzal
) ا . ع . حنظل .

حمظلة

(
hamzalat
) م . ع . حنظل چيدن . حمعسق ع . از حروف مقطعهء اوائل سور قرآن مجيد . مر . الم .

حمق

(
homq
) ص . ع . ج . احمق و حمقاء . يق رجال حمق و نساء حمق .

حمق

(
homq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حماقت و گولى و احمقى .

حمق

(
homq
) و (
homoq
) ا . ع . مى . و گولى و بىعقلى .

حمق

(
homq
) و (
homoq
) م . ع . حمق حمقا و حمقا و حماقة . مر . حماقة .

حمق

(
hamaq
) ا . ع . رطوبت سپيدى كه برآيد از فرج .

حمق

(
hameq
) ص . ع . مرد كم موى در ريش . و گول و بىعقل .

حمق

(
hameq
) ص . ع . از اعلام است . و عمر بن الحمق الخزاعى : از بزرگان اصحاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .

حمق

(
homoq
) ع . ج . حماق . يق رجال حمق و نساء حمق .

حمقا

(
homq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان گول و احمق .

حمقاء

(
hamq '
) ا . ع . مؤنث احمق يعنى زن گول و بىعقل . ج : حمق . و بقلة الحمقاء و البقلة الحمقاء : خرفه .

حمقى

(
hamq
) ع . ج . حمق .

حمقيق

(
hemqiq
) ا . ع . يك نوع گياهى .

حمقيق

(
hamaqiq
) ا . ع . چيچك و مانند آن كه بر اندام برآيد .

حمك

(
hamk
) م . ع . حمك فى الدلالة حمكا ( از باب سمع ) : روان شد در راهنمائى و دلالت .

حمك

(
hamak
) ا . ع . هر چيز ريزه از هر جنس . و شپشها . و مردمان فرومايه . و كودكان . و مورچگان . و بره . و اسب كره . و بچه‌هاى مرغ سنگ خوار . و شتر مرغ ريزه . و اصل چيزى و طبع آن . و رهنمايان كه ببيراهى در دشت افتاده باشند .

حمكة

(
hamakat
) ا . ع . واحد حمك - يعنى ريزهء از هر جنس . و يك شپش . و زن كوتاه و حقير .

حمل

(
haml
) ا . ع . بار شكم از بچه . ج : حمال و احمال .

حمل

(
haml
) م . ع . حملت المراة حملا ( از باب ضرب ) : باردار شد آن زن . و نگويند حملت به يا آن نادر است . و حملت الشجرة : بار آورد آن درخت . و حمله : بر ستور خرد نشاند او را .

حمل

(
haml
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بار و برداشت و آبستنى هر حيوانى . و تحميل . و حمل داشتن : آبستن بودن . و حمل كردن : بار كردن و بار نهادن و تحميل كردن . و قياس كردن . و نسبت دادن و تهمت نمودن . و وضع حمل كردن : بچه زائيدن . و فرو نهادن بار . و حمل گرفتن : آبستن شدن و باردار گشتن .

حمل

(
haml
) و (
heml
) ا . ع . بار درخت ج : احمال و حمول . و حمال . و گفته‌اند حمل بالفتح بارى است كه در شكم درخت باشد و يا در بالاى درخت و يا بار بسيار . و بالكسر بار درخت و بارى كه نمايان باشد در درخت و بارى كه چندان بسيار نباشد .