حمر
(
hemmer
) ا و ص . ع . سختترين گرماى تابستان . و بدى مرد . و غيث حمر :
باران سخت درشت كه زمينى بركند .
حمراء
(
hamr '
) ا و ص . ع . مؤنث احمر . و عجم . و سال سخت . و سختى گرماى نيمروز . و نام چند موضع . و حمراء الاسد : موضعى است بر هشت ميل از مدينه بر يسار عقيق بر راه مكه . و نام چند ده . و امراة حمراء : زن سپيد . و وطاة حمراء اى جديدة .
حمرات
(
homor t
) ع . ج . حمار .
حمران
(
homr n
) ع . ج . احمر .
حمراوى
(
hamr viyy
) ص . ع .
منسوب بحمراء يعنى زن سرخ روى و خوش چهره .
حمرة
(
homrat
) ا . ع . سرخى . و يك نوع درختى كه خران دوست دارند . و يك نوع آماسى در بدن انسانى كه به فارسى سرخ باد گويند . و رطب ذو حمرة يعنى رطب شيرين . و نيز حمرة : از اعلام است .
حمرة
(
hommarat
) ا . ع . واحد حمر .
و ابن لسان الحمرة : نام يكى از خطباى عرب كه بليغ و نساب بود .
حمردة
(
hemredat
) ا . ع . لاى در تك حوض .
حمرقة
(
hemraqat
) ا . ع . ما على الشاة حمرقة : نيست بر گوسپند پشمى .
حمرة
(
homre
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرخى . و بيمارى در انسان كه سرخ باد و بادر نيز گويند .
حمز
(
hamz
) م . ع . زبان گز شدن .
و تيز كردن . و فراهم آوردن . و حمز الشرب اللسان : گزيد زبان را . و حمز الهم قلبه : سوخت اندوه دل او را ( و الفعل فى الكل من ضرب ) .
حمز
(
hamz
) ا . ع . زبان گزى و گرفتگى .
حمز
(
homz
) ا . پ . تمر هندى .
حمزة
(
hamzat
) ا . ع . زبان گزى .
و شير بيشه . و ترهء ترش مزه . و نام عم آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه در جنگ احد شهيد گرديد رضوان اللّه عليه . و ابو حمزة :
كنيهء انس بن مالك رضى اللّه عنه چون ترهء حمزة مىچيد آن حضرت وى را به اين نام خواند .
حمس
(
hams
) م . ع . حمس اللحم حمسا و حماسا ( از باب نصر ) : بريان كرد گوشت را . و حمس فلانا : بخشم آورد فلان را .
حمس
(
hams
) ا . ع . آواز جرس رحال .
حمس
(
homs
) ا و ص . ع . ج . احمس و حمساء . و جاهاى سخت و درشت . و لقب قريش و كنانة و جديلة و تابعان آنها در جاهليت و انما لقبوا لتحمسهم فى دينهم اولا لتجائهم بالحمساء و هى الكعبة .
حمس
(
hamas
) ا . ع . ج . حمسة .
حمس
(
hamas
) م . ع . حمس حمسا ( از باب سمع ) : سخت و درشت گرديد در دين و دلير شد در جنگ .
حمس
(
hames
) ص . ع . مرد درشت در دين و دلير در جنگ و دلاور .
حمساء
(
hams '
) ا . ع . كعبه بدان جهة كه سنگ آن سپيد مايل بسياهى است .
حمساء
(
hams '
) ص . ع . سنة حمساء :
سال سخت . ج : حمس .
حمسة
(
homsat
) ا . ع . حرمت .
حمسة
(
hamasat
) ا . ع . ستورى دريائى .
و سنك پشت . ج : حمس .
حمش
(
hamc
) ص . ع . ساق باريك .
و مرد باريك ساق . ج : حماش . و وتر حمش :
وتر باريك . و رجل حمش الخلق :
مرد باريك خلقت .
حمش
(
hamc
) م . ع . حمشه حمشا ( از باب نصر ) : فراهم آورد . و حمش فلانا : بخشم آورد فلان را . و حمش القوم : راند آن گروه را بخشم .
حمش
(
hamac
) م . ع . حمش حمشا و حمشة ( از باب سمع ) : خشم گرفت .
و حمش الشر : سخت شد شر . و حمشت اللثة حمشا : كم گرديد گوشت بن دندان .
حمش
(
hamc
) و (
hamac
) م . ع .
حمش الرجل حمشا و حمشا ( از باب سمع ) : باريك ساق گرديد آن مرد .
حمش
(
hamec
) ص . ع . مرد باريك ساق . و ترحمش : وتر باريك .
حمشة
(
hamacat
) م . ع . حمش حمشا و حمشة . مر . حمش .
حمشة
(
hemcat
) ا . ع . خشم آورى .
حمشة
(
hamecat
) و (
hamcat
) ص .
ع . لثة حمشة : لثهء كم گوشت . و اوتار حمشة : وترهاى باريك . و كذلك لثة حمشة و اوتار حمشة .
حمص
(
hams
) م . ع . حمص الجرح حمصا و حموصا ( از باب نصر ) : فرو نشست آماس جراحت . و حمصت - الارجوحة : كم شد تيزى جنبش باز پيچ .
و حمس القذاة من عينه : به نرمى بيرون كرد آن خاشاك را از چشم وى . و حمص الغلام : بجنبش درآورد آن كودك بازپيچ را بىآنكه كسى بجنباند . و حمص الماء عن الدابة : آب رفت از آن ستور .
حمص
(
hems
) ا . ع . شهرى بشام - مذكر و مؤنث هر دو مىآيد .
حمص
(
hemmas
) و (
hammes
) ا . ع .
نخود . و نام شهرى در اندلس . و دار الحمص در مصر است .
حمصة
(
hemmasat
) و (
hemmesat
)