خدرك و اخگر آتش .
جمره
(
jamre
) ا . پ . حرارت و بخارى كه در آخر زمستان در شباط ماه رومى بسه دفعه از زيرزمين بر مىخيزد يكى در هفتم آن ماه كه بسبب آن زمين گرم مىگردد و آن را سقوط جمرهء اول گويند و ديگرى در چهاردهم كه سقوط جمرهء دويم باشد و به سبب آن آبها گرم مىشود و سيومى در بيست و يكم كه سقوط جمرهء سيوم بود و به سبب آن گياهها و درختان گرم مىشوند .
جمرى
(
jamri
) و (
jemri
) و (
jomri
) ا . پ . مرد گدا و كم اصل و جلف .
جمز
(
jamz
) ا . ع . نوعى از رفتار كه فوق عنق و دون عدو باشد .
جمز
(
jamz
) م . ع . جمز الانسان و البعير و غيره جمزا و جمزى ( از باب ضرب ) : برفتار جمز رفت انسان و شتر و جز آن . و جمز فلان فى الارض :
رفت فلان . و جمز فلانا و به : استهزا كرد مر فلان را .
جمز
(
jamz
) و (
jomz
) ا . ع . بقيهء تنهء خرمابن . ج : جموز .
جمز
(
jomaz
) ع . ج . جمزة .
جمزاز
(
jomz z
) ا . ع . قطعهاى از خرما و از كشك . و تخمدان گياه .
جمزان
(
jomz n
) ا . ع . نوعى از خرما .
جمزة
(
jomzat
) ا . ع . پارهاى از خرما و مانند آن . ج : جمز . و لختى از كشك .
و غنچهء گياه كه در آن دانه باشد .
جمزى
(
jamz
) م . ع . جمز جمزا و جمزى . مر . جمز .
جمزى
(
jamaz
) ص . ع . حمار جمزى : خر تيزرو .
جمزيور
(
jamzivar
) ا . پ . اسبى كه روى و شكم و هر دو پاى آن سفيد باشد .
جمس
(
jams
) ا . پ . يخ .
جمس
(
joms
) ع . ج . جمسة .
جمسة
(
jamsat
) ا . ع . آتش .
جمسة
(
jomsat
) ا . ع . گلهء شتران . و خرماى خشك . و غورهء خرماى نيمرس .
ج : جمس .
جمست
(
jamast
) ا . پ . گوهرى فرومايه و كمقيمت و مايل به كبودى و يا كبود مايل بسرخى و معدن آن نزديك مدينهء طيبه و يا گوهرى مانند لعل . و مردم بداصل و جاهل .
جمش
(
jamc
) ا . ع . يك نوع آوازى المثل لا يسمعون فلان اذنا جمشا اى ادنى صوت اى لا يقبل نصحا . او معناه متصام عنك و عما يلزمه .
جمش
(
jamc
) م . ع . جمش راسه جمشا ( از باب نصر ) : سترد موى سر آن را .
و نيز جمش : به اطراف انگشتان دوشيدن . و سخن گفتن با زنان . و بازى كردن . و جمش القليب جمشا : جماش ساخت چاه را .
جمش
(
jamac
) ا . پ . برگشت چشم طيور گوشتخوار و شكارى هنگام گرفتن طعمه . و نگاه تند .
جمشاء
(
jamc '
) ا . ع . زن فراخ زهار .
جمشاسب
(
jamc sb
) ا . پ . چون با جام و صراحى استعمال شود مراد جمشيد باشد و و اگر با خاتم و حور و پرى مراد سليمان .
جمشاك
(
jamc k
) و جمشك (
jamcak
) ا . پ . كفش و پاافزار .
جمشيد
(
jamcid
) ا خ . پ . پادشاه چهارم از سلسلهء پيشداديان . و جمشيد ماهى و يا جمشيد ماهىگير : بودن آفتاب در برج حوت . و سليمان و يونس .
جمشيدؤن
(
jacid ? un
) ا . پ . جمشيد و سليمان .
جمص
(
jams
) ا . ع . يك نوع گياهى .
جمع
(
jam '
) ا . ع . نخل بسيار بار و يا نوعى از خرماى بلايه و يا درخت خرما وقتى كه از خسته برآيد و هنوز دريافت نشود كه از كدام قسم است . و قيامت . و صمغ سرخ . و گروه مردم . ج : جموع . و همه .
و شير هر ماده شتر و شير گوسپندى كه پستان آن را بسته باشند . و مزد لفة و به اين معنى اخير بدون الف و لام است . و يوم جمع :
روز عرفه . و ايام جمع : روزهاى منى .
و باصطلاح صرف و نحو كلمهء واحد را افراز بستن و جمع كردن و درين صورت دلالت كند بر زياده از دو در يك معنى و آن بر دو نوع است يكى جمع سالم كه صيغهء مفرد در آن سلامت ماند و اين نوع در مذكر بواو و نون و يا بيا و نون باشد و در مؤنث به الف و تا و ديگرى جمع غير سالم و مكسر كه نه چنين باشد . و فى المعيار اقل الجمع اثنان لقول الصادق عليه السلام : الاقراء ادناها حيضتان فصاعدا و لقوله تعالى :
وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ
الى قال
فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ .
و قوله : و لمن خاف مقام ربه جنتان الى ان قال فيهن قاصرات الطرف و لقوله : و هل اتيك نبأ الخصم اذ تسوروا المحراب اذ دخلوا على داود ففزع منهم قالوا لا تخف خصمان بغى بعضنا على بعض .
جمع
(
jam '
) م . ع . جمع الشيئ المتفرق جمعا : ( از باب فتح ) : گرد آورد آن چيز پراكنده را . و جمعت الجارية الثياب اى لبست القميص و الخمار و المحلفة يعنى جوان گرديد آن جاريه . و ما جمعت بامراة قط و عن امراة : زفاف نكردم با زنى هرگز . و نيز جمع : اسم واحد را افراز بستن .
جمع
(
jam '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اجتماع و فراهم آمدگى و افراز و جماعت و انجمن و پيوستگى و اتحاد . و مجموع و جملگى