تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1027

مساهمون:

ص١٠٢٧
علف خوران گيرد .

ثامر

(
s mer
) ا . ع . درخت ميوه رسيده و درخت ميوه‌ناك . و لوبيا . و شكوفهء حماض . و ا خ . نام مردى .

ثامل

(
s mel
) ا و ص . ع . شمشيرى كه از دير صيقل نشده . و بلد ثامل : شهرى كه مقام در آن خوش‌آيند باشد .

ثامن

(
s men
) ا . ع . هشتم .

ثامنا

(
s menan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مرتبهء هشتم و در مرتبهء هشتم .

ثانوى

(
s navi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به ثانى بمعنى دويم يعنى دويمى .

ثانى

(
s ni
) ا . ع . دويم . و ثانى اثنين اى احد الاثنين يعنى يكى از دو . و كذلك ثالث ثلاثة مضاف الى العشرة و لا ينون و ان اختلفا فانت بالخيار فان شئت اصفت و ان شئت نونت و قلت هذا ثانى واحد و هذا ثان واحدا و المعنى هذا ثنى واحدا و كذلك ثالث اثنين و اذا اتفقا فالاضافة لا غير .

ثانيا

(
s nian
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - در مرتبهء دويم و دويمين .

ثانى اثنين

(
s ni - esnayn
) م ف . پ . مأخوذ از تازى - مثل و مانند و نظير .

ثانية

(
s neyat
) ص . ع . شاة ثانية : گوسپندى كه بدون علت گردن را كج كند .

ثانيه

(
s neyat
) ا . ع . مؤنث ثانى و شصتم جزء از دقيقه . ج : ثوانى .

ثانيه

(
s nie
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك جزء از شصت جزء يك دقيقه .

ثأو

(
s 'v
) ا . ع مستى و نرمى و فروهشتگى .

ثأوة

(
sa'vat
) ا . ع . ميش كلان سال و گوسپند لاغر . و اندك باقيماندهء از بسيار .

ثاوة

(
s vat
) ا . ع . ثاية . مر . ثاية .

ثاوى

(
s vi
) ص . ع . فرو آينده در مكانى . و اقامت‌كنندهء در آن مكان مدت درازى .

ثاوى

(
s viy
) و ثاوية (
s veyyat
) ص . ع . منسوب به حرف ثاء يق قافية ثاوية

ثاهة

(
s hat
) ا . ع . لهات و لثه .

ثاهت

(
s hat
) ا . ع حلقوم . و آنچه جنبان باشد از حلقوم . و غلاف دل .

ثاى

(
s y
) ا . ع . نشان زخم .

ثأى

(
sa'y
) و (
s y
) م . ع . ثاى الخرز ثأيا و ثاى ( از باب فتح و سمع ) : باز شد در زمشك . و نيز ثأى : مجروح گرديدن و كشته شدن و مانند آن ثاى مثله .

ثائب

(
s eb
) ا . ع . باد تند كه پيش از باران وزد . و آب‌خيز دريا بعد از فرو خوردن آب .

ثائب

(
s eb
) ص . ع . آب گرد آمدهء پس از فرو رفتن .

ثاية

(
s yat
) ا . ع . سنگ تودهء پست به قدر مرد نشسته كه در صحرا براى نشان سازند و آغل شتران و گوسپندان در صحرا باشد و يا نزديك خانه .

ثائجات

(
s ej t
) ع . ج . ثائجة .

ثائجة

(
s ejat
) ص . ع . بانگ‌كننده از گوسپند . ج : ثوائج و ثائجات .

ثائر

(
s er
) ا و ص . ع . كينه‌خواه كه آرام نگيرد تا قصاص نيابد . و خشم و غضب يق ثار فلان ثائره يعنى بهيجان آمد غضب فلان و يق كيف الدبى فيقال ثائر و نافر ثائر هنگام خروج ملخ را گويند و نافر هنگامى كه بر مىجهد . و رايته ثائر الراس : ديدم او را ژوليده و گردآلود موى .

ثب

(
seb
) ع . كلمهء امر در لغت حميرى يعنى بنشين .

ثب

(
sabb
) م . ع . نشستن با تمكين و وقار . و ثب الامر : راست و تمام گرديد كار ( و الفعل من ضرب ) .

ثبات

(
sab t
) م . ع . ثبت ثباتا و ثبوتا ( از باب نصر ) : ايستاد و بر جاى ماند و قرار گرفت .

ثبات

(
sab t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بر جاى و برقرار و استوارى و برقرارى . و ثبات داشتن : برقرار بودن و استوارى داشتن . و ثابت قدم بودن و يا ثبات ورزيدن : برجاى و برقرار بودن و استوار بودن . و باثبات : استوار و محكم . و بىثبات : نااستوار و ناپايدار .

ثبات

(
seb t
) م . ع . ثابت مثابتة و ثباتا . مر . مثابتة .

ثبات

(
seb t
) ا . ع . بند برقع و تسمه و مانند آن كه بدان پالان را بندند .

ثيات

(
sob t
) ص . ع . داء ثبات : درد عاجز گردانندهء از حركت .

ثبات

(
sob t
) ا . ع . ج . ثبة .

ثباتة

(
sab tat
) م . ع . ثبت ثباتة و ثبوتة ( از باب كرم ) : شجاع و دلاور گرديد . و ثابت‌راى شد .

ثباج

(
seb j
) ا خ . ع . نام كوهى در يمن .

ثباج

(
sabb j
) ا خ . ع . نام موضعى .

ثبار

(
seb r
) ا خ . ع . موضعى بر شش ميل از خيبر . و هو على ثبار امر يعنى نزديك است كه كارش برآيد .

ثبار

(
seb r
) م . ع . ثابر مثابرة و ثبارا . مر . مثابرة .

ثباط

(
seb t
) ع . ج . ثبط .

ثبان

(
seb n
) ا . ع . دامن جامه و مانند آن كه در آن خرما و جز آن كرده در بر گيرند . قول عمر رضى اللّه عنه اذا مر احدكم بحائط فلياكل منه و لا يتخذ ثبانا .

ثبان

(
seb n
) م . ع . ثبن الثوب ثبنا و ثبانا ( از باب ضرب ) : در نوشت