تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 943

مساهمون:

ص٩٤٣
همديگر نگريستن كه كدام يك بزرگتر است .

تكامل

(
tak mol
) م . ع . تمام شدن .

تكاميشى

(
tak mici
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعاقب و نيك كوشيدن در راندن .

تكان

(
tak n
) ا . پ . صدمه و جنبش و لرزش و بر جهيدگى از جاى . و تكان خوردن : از جاى بر جستن و جنبيدن و لرزش گرفتن و مضطرب شدن . و تكان دادن : از جاى حركت خود دادن و راندن و لرزانيدن و جنبانيدن .

تكانيدن

(
tak nidan
) ف م . پ . جنبانيدن و جنبش دادن و به حركت در آوردن و جنبانيدن درخت .

تكاو

(
tak v
) ا . پ . زمين آب كند و مجرائى كه سيل كنده باشد و زمين ناهموار كه بعضى جاى آن را آب فرو گرفته باشد و بعضى جاى خشك بود . مر . تكاب .

تكاوح

(
tak voh
) م . ع . مروسيدن با يكديگرى در بدى يق تكاوحا اى تمارسا و تعالجا فى الشيئ بينهما .

تكاور

(
tak var
) ا . پ . ستور روندهء خوش رفتار عموما و اسب و اشتر خوش رفتار خصوصا . تكاور ابلق : دنيا و روزگار و روز و شب .

تكاوس

(
tak vos
) م . ع . تو بر تو شدن گوشت . و بسيار بر هم نشستن گياه و علف .

تكاول

(
tak vol
) م . ع . اظهار كوتاهى نمودن . و باز ايستادن از امرى .

تكايد

(
tak yod
) م . ع . هم را فريفتن و مكر نمودن يق هما يتكايدان و لا يقال يتكاودان . و تكايده الامر اى شق عليه و اشتد .

تكايد

(
tak yod
) ا . ع . سختى و دشوارى يق فيه تكايد اى تشدد .

تكايس

(
tak yos
) م . ع . زيرك گردانيدن .

تكايل

(
tak yol
) م . ع . به يكديگر پيمودن . و خلاف و معارضه نمودن در دشنام يق هما يتكايلان . و لا تكايل بالدم اى لا يجوز لك ان تقتل الا ثارك .

تكبب

(
takabbob
) م . ع . تكببت الابل : بر افتادند شتران از بيمارى و يا لاغرى . و تكبب الرجل : رنجيده و منقبض گرديد آن مرد از بيمارى و يا سردى . و تكبب الرمل : بسته شد ريگ و تو بر تو نشست .

تكبد

(
takabbod
) م . ع . تكبدت الشمس : در ميانهء آسمان در آمد آفتاب . و تكبد الامر : آهنگ كار كرد . و تكبد اللبن : ذفرك شد و ستبر گرديد شير . و كذا تكبد الدم .

تكبر

(
takabbor
) م . ع . بزرگ‌منشى نمودن و گردن‌كشى كردن .

تكبر

(
takabbor
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غرور و خودبينى و گردن‌كشى و گستاخى و بزرگ‌منشى و عظمت و بزرگوارى و برتنى و بوج و پغار .

تكبرانه

(
takabbor ne
) م ف . پ . بطور تكبر و بزرگ‌منشى و بطور بوج و پغار .

تكبس

(
takabbos
) م . ع . پا سپرده شدن .

تكبكب

(
takabkob
) م . ع . در پيچيده شدن بجامه .

تكبن

(
takabbon
) م . ع . فربه شدن .

تكبند

(
tak - band
) ا . پ . كمربندى از ابريشم و يا پشم شتر و مانند آن كه بر يك سر آن تكمه و يا مهره‌اى و بر سر ديگرش انگله‌اى نصب كنند و چون خواهند بر كمر بند كنند مهره را در انگله اندازند .

تكبى

(
takabbi
) م . ع . تكبى على المجمرة : در وا داشت جامه را بر بوى سوز و بخور كرد .

تكبيب

(
takbib
) م . ع . كباب ساختن .

تكبية

(
takbeyat
) م . ع . كبى النار : خاكستر انداخت بر آتش .

تكبيث

(
takbis
) م . ع . پهلو خمانيدن كشتى را و نقل كردن رخت آن بديگر كشتى .

تكبيد

(
takbid
) م . ع . در ميانهء آسمان در آمدن آفتاب و جز آن . و كبد النجم السماء : در وسط آسمان در آمد آن ستاره .

تكبير

(
takbir
) م . ع . كبر تكبيرا و كبارا : اللّه اكبر گفت . و كبر الشيئ : بزرگ و كلان گردانيد آن چيز را و بزرگ شمرد و به بزرگى صفت كرد آن را .

تكبير

(
takbir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اللّه اكبر گفتن .

تكبيع

(
takbi '
) م . ع . نيك بريدن ( شدد للمبالغة ) .

تكبيل

(
takbil
) م . ع . كبل الاسير : بند كرد اسير را در زندان و جز آن . و كبلتك دينك : در تاخير انداختم وام تو را .

تكة

(
takkat
) م . ع . تكه تكا و تكة . مر . تك .

تكة

(
takkat
) ا . ع . شلوار بند . ج : تكك (
tekak
) .

تكتاز

(
tak - t z
) ا . پ . دو و تاخت و سرعت و شتاب و تلاش و تجسس .

تكتب

(
takattob
) م . ع . فراهم آمدن و مجتمع شدن .

تكتف

(
takattof
) م . ع . تكتفت الخيل : بلند گرديد فروع شانه‌هاى آن خيل . و تكتف الكتفان فى مشيه : برجست آن كتفان در رفتار خود و كتفان ملخى را گويند كه تازه به پريدن آمده باشد .

تك تك

(
tak - tak
) م ف . پ . يكى يكى و جدا و فردفرد . و تكتك پا : آواز پا در هنگام رفتن . و تكتك پا رفتن : ترسيدن از آواز پا . و تكتك پا مىرساند : او لاف