تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 756

مساهمون:

ص٧٥٦
كه سفر تكوين باشد .

پيدائى

(
payd - i
) ا . پ . نمايش . و بروز و ظهور .

پىدرپى

(
pay - dar - pay
) م ف . پ . قدم بقدم . و يكى پس از ديگرى . و مكررا و متصلا .

پيدرو

(
peyd - ru
) ا خ . پ . نام پيغمبرى .

پير

(
pir
) ا و ص . پ . مسن و سالديده و كهن‌سال . و انسان و يا حيوان و يا درخت كه سال بسيار بر آن گذشته باشد . و معلم و مرشد و استاد و شيخ . و روز دوشنبه . و زن كهن‌سال . و پير برناتن : و يا پير برناوش : دنيا و فلك و آسمان . و پير تعليم : معلم علوم دينى . و پير پنبه : پيرى كه در بدنش موى سياه يافت نشود . و پير چهل ساله : عقل و شعور و فرشته و آدم و فيروزه . و پير خدا : عثمان رضى اللّه عنه . و پير خرد : عقل و هوش . و پير خسيس : زحل و شيطان . و پير دوتا : آسمان . و پير دو موى : دنيا باعتبار شب و روز . و پير دهقان : شراب كهنهء انگورى . و پير زال : زن مسن گيس سفيد . و پدر رستم . و پير صنعا و يا پير صنعان : نام مردى پارسا . و پير سال‌خورده : پير دهقان و شراب كهنه . و پير سر انديب : آدم . و پير ششم چرخ : مشترى . و پير طريقت : معلوم علوم دينى . و پير فرتوت : شخص مسن خوفناك . و پير فلك : زحل . و پير كشتهء غوغا : عثمان رضى اللّه عنه . و پير كنعان : يعقوب . و پير مغان : پيشواى زردشتيان و رهبان و مالك دير و مىفروش . و پير هشت خلد : رضوان خادم بهشت . و پير هفت فلك : زحل و مشترى . و پير درويشان : مرشد .

پير

(
piyar
) ا . پ . پدر .

پيرا

(
peyr
) ا و ص . پ . پيراينده يعنى كسى كه چيزى را آرايش كند مانند دلاك و سرتراش و باغبان . و سازش و پردازش . و تنقيح و رفع عيب از چيزى . و نادره پيرا : نويسندهء وقايع گذشته .

پيرار

(
pir r
) م ف . پ . سال پيش از پارسال . و روز پيش از ديروز .

پيرارسال

(
pir r - s l
) م ف . پ . سال پيش از پارسال .

پيراستن

(
peyr stan
) ف م . پ . آراستن و آرايش كردن و كم كردن چيزى از براى زيبائى و خوش‌آيندگى مانند آرايش شاخه‌هاى زيادتى درخت و درازى زلف . و زينت دادن . و ستردن و قطع كردن و بريدن . و فريز كردن . و دباغت كردن . و كاهيدن و كوتاه كردن .

پيراسته

(
peyr ste
) ا ص . پ . مرتب گردانيده . و ساخته و پرداخته . و باغ آرايش شده‌اى كه شاخه‌هاى زيادتى درختان آن را بريده و علفهاى زيادتى و خودرو را چيده باشند . و درخت پر كاوش كرده و آرايش نموده . و دهى كه داراى نخلستان بسيار بود . و پوست دباغت كرده شده . و زمين باصفاى بيرون شهر .

پيراسيدن

(
pir sidan
) ف م . پ . ساييدن و سودن و ماليدن .

پيرافشانى

(
pir - afc ni
) ا . پ . كردار جوانى در سن پيرى .

پيراگند

(
pir gand
) ص . پ . متفرق و پراكنده و افشان .

پيراگندن

(
pir gandan
) ف م . پ . متفرق كردن . و پريشان و پراكنده ساختن . و افشانيدن .

پيرامن

(
peyr man
) و پيرامون (
peyr mun
) ا . پ . اطراف و حدود و گرداگرد و دؤر . و دايره . و كناره و حاشيه . و دامن . و ريشه . و طراز . و آويز . و جاهاى متصل بهم . و پيرامن‌سراى : گرداگرد خانه و دور و اطراف خانه .

پيران

(
pir n
) ا . پ . مرشدان راه طريقت و مشايخ . ج پير . وا . خ . نام سرلشكر افراسياب كه پدرش ويسه نام داشت و از اين جهت وى را پيران ويسه مىگويند .

پيران‌سال

(
pir n - s l
) و پيران‌سر (
pir n - sar
) و پيران‌سرا (
pir n - sar
) سن پيرى و زمانهء كهن .

پيرانه

(
pir ne
) ا و ص . و م ف . صياد . و مسن و سالديده . و پير مانند . و مقدس مانند و مقدسانه و مقدس .

پيرانه‌سر

(
pir ne - sar
) ا . پ . زمانهء كهن و سن كهن .

پيرانيدن

(
peyr nidan
) ف م . پ . آرايش كنانيدن و آراستن فرمودن .

پيراه

(
peyr h
) ا . پ . دباغ و پوست پيرا .

پيراهان

(
pir h n
) ا . پ . پيراهن .

پيراهش

(
peyr hec
) ا . پ . آرايش و پيرايش و زينت . و دباغت .

پيراهن

(
pir han
) و (
peyr han
) ا . پ . لباس نازكى چسبيدهء به بدن كه در زير ساير لباسها پوشند . و پيراهن آبى كردن : لباس ماتم پوشيدن . و پيراهن قبا كردن : چاك زدن و پاره كردن پيراهن . و پيراهن كاغذى : دادخواهى . و روشنائى صبح . و شعاع آفتاب . و پيراهن سيمابى : پيراهن سفيد .

پيراهيدن

(
peyr hidan
) ف م . پ . دباغت كردن و آراستن پوست .

پيراى

(
peyr y
) ص . پ . زينت‌دهنده . و سترنده و تراشندهء سر . و دباغت‌كننده .