تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 715

مساهمون:

ص٧١٥
رسيده و نضج يافته - ضد خام . و زيرك و ماهر در كار و آزموده و مجرب . و مكار و حيله‌باز . و فرومايه . و برهء بزرگ . و بناى محكم و نيكو . و پختهء تدبيرها : معقولات .

پخته‌جوش

(
poxte - juc
) ا . پ . شراب معطر و مقوى كه به اين طريق ساخته باشند : بگيرند شيرهء انگور و گوشت برهء فربه را و در ديگ كنند و بجوشانند و داروهاى چندى در كيسه كرده در آن را به بندند و در ديگ اندازند و بجوشانند تا گوشت مهرا شود و بعد صاف كرده بنوشند .

پخته‌خوار

(
poxte - x r
) و پخته‌خور (
poxte - xor
) ا . پ . داماد و گدا .

پخته‌راى

(
poxte - r y
) ص . پ . دانا و هوشيار و عاقل . و زيرك و بصير .

پخته‌گاو

(
poxte - g v
) ا . پ . باصطلاح طب نطول يعنى داروى چند كه در آب جوشانيده و صاف كرده محل معلول را با آن بشويند و بختگاو نيز گويند .

پخته‌مغز

(
poxte - maqz
) ص . پ . پخته‌راى و دانا و عاقل . و هوشيار و زيرك و بصير .

پختى

(
pexti
) و (
poxti
) ا . پ . لرزانك ماهى . و حريره .

پخچ

(
paxc
) ا . پ . پخت و پخش و پهن .

پخچودن

(
paxcudan
) ف م . پ . پايمال كردن و كوفتن و پهن كردن و فراخ كردن .

پخچوده

(
paxcude
) ص . پ . كوفته شده . و پخش و پهن گرديده شده و پايمال شده و منبسط گشته و هموار شده .

پخچيدن

(
paxcidan
) ف م . پ . پخچودن . و پا سپر كردن . و فراخ كردن . و پخش و پهن نمودن .

پخچيده

(
paxcide
) ص . پ . كوفته شده و پهن گرديده شده . و پاسپر شده . و فراخ گشته .

پخس

(
paxs
) ا . پ . گذازش و كاهش بدن و تافته شدن دل از غم و غصهء بىچيزى . و گداختن موم و روغن و پيه از گرمى آتش و يا آفتاب . و پژمردگى چيزى . و زراعتى كه بىآب حاصل داده باشد . و هر چيز ناقص . و پوستى كه از حرارت آتش چين‌چين شده باشد . و عشوه و خرام .

پخسان

(
paxs n
) ص . پ . پژمرده و گداخته شده . و فراهم آمده از غم و غصه . و عشوه‌كنان و خرامان .

پخسائيدن

(
paxs idan
) و پخسيدن (
paxsidan
) ف ل . پ . خرامان رفتن و سير كردن .

پخسينه

(
paxsine
) ص . پ . پژمرده و فراهم‌آمده .

پخش

(
paxc
) ا . پ . پخت و پخچ . و پهن و نرم و نازك . و پژمرده و بىآب . و پراكنده . و پخش شدن : پراكنده شدن .

پخشا

(
paxc
) ا . پ . مضايقه و دريغ . و ظلم و سختى . و تنگى و گرفتگى .

پخشان

(
paxc n
) ص . پ . غمگين و اندوهگين و دلتنگ . و ملول .

پخشانيدن

(
paxc nidan
) ف ل . پ . خراميدن و گداختن از غم و غصه .

پخشاييدن

(
paxc yidan
) و پخشائيدن (
paxc idan
) ف ل . پ . مغموم كردن و آزردن .

پخشودن

(
paxcudan
) ف م . پ . كوفتن . و پاسپر كردن .

پخشوده

(
paxcude
) ص . پ . كوفته شده و پهن گرديده شده و فراخ شده .

پخشيدن

(
paxcidan
) ف ل . م . پ . پاسپردن و پايمال كردن . و خرامان راه رفتن . و گداختن از غم و غصه و سوختن و درخشيدن و تابيدن . و پهن شدن . و فراخ شدن .

پخشيده

(
paxcide
) ص . پ . كوفته شده و پهن گرديده شده و فراخ شده .

پخل

(
poxl
) و پخله (
poxle
) ا . پ . خرفه و بقلة الحمقاء .

پخلوچه

(
paxluce
) ا . پ . پخپخو و غلغليج .

پخيلچه

(
paxlice
) ا . پ . پخپخو و غلغليج .

پخمگى

(
paxmagi
) ا . پ . كودنى و گولى و نادانى و تنبلى .

پخمه

(
paxme
) ص . پ . كسى كه كارى از وى ساخته نباشد . و كودن و گول و نادان .

پد

(
pad
) ا . پ . حافظ و نگهبان و پاسبان . و درخت سفيدار .

پد

(
ped
) ا . پ . پدر و اب .

پد

(
pod
) ا . پ . چوب پوسيده‌اى كه آتش‌گيره كنند .

پدآسيا

(
pad - si
) ا . پ . بادبان آسياى بادى و يا دندانهء چرخ آسياى آبى و سنگ آسيا .

پدپود

(
pad - pud
) ا . پ . آتش‌گيره كه بتازى وقود گويند .

پدر

(
pedar
) و (
padar
) ا . پ . مردى كه داراى يك يا چندين فرزند باشد . و پدر پدر : جد . و پدرزن : پدر زوجه . و پدر سببى : شوهر مادر . و پدر كلان : جد . و پدر مادر : جد مادرى .

پدرام

(
pedr m
) ص . پ . بدخواه و بدانديش .

پدرام

(
pedr m
) ا . ص . پ . نيكو و آراسته و خوش و خرم . و خوش‌آيند . و خوابگاه .

پدرام

(
pedr m
) و (
padr m
) م ف . پ . هميشه و دائم و جاويد .