تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 712

مساهمون:

ص٧١٢

پايگير

(
p y - gir
) ص و م ف . پ . مقيد و پاى در زنجير . و گرفتار . و پايگير شدن ف ل . : مقيد شدن و گرفتار شدن .

پاىلغز

(
p y - laqz
) ا . پ . گناه و جرم و خطا و پالغز .

پاىلغزى

(
p y - laqzi
) ا . پ . لغزيدگى پاى و لغزش .

پايماچان

(
p y - m c n
) ا . پ . باصطلاح درويشان صف نعال را گويند - و رسم ايشان چنان است كه هرگاه كسى تقصيرى كند او را در صف نعال بيك پاى بازدارند و حكم كنند كه گوش راست خود را با دست چپ و گوش چپ را با دست راست بگيرد و چندان بايستد تا مرشد از گناه وى درگذشته عذرش را بپذيرد . و پايماچان رفتن و پايماچان كردن ف ل . : پوزش خواستن از تقصير خويش .

پايمال

(
p y - m l
) ص و م ف . پ . در زير پاى كوفته شده و ماليده شده و خرد شده و لگدكوب شده . و ويران شده . و ضايع و مضمحل گشته . و منهزم شده . و پراكنده شده و تار و مار شده . و زبون شده . و كمينه . و فرومايه . و عذرى كه از اجاره‌دار بواسطهء تاراج دشمن پذيرفته مىشود .

پايمالى

(
p y - m li
) ا . پ . خرابى كه بواسطهء سپاه و يا ستور بر مزارع و بساتين وارد آمده باشد .

پايمرد

(
p y - mard
) ص . پ . مددگار و يارىدهنده و معين . و شفيع . و دستگير . و دلاور و مردانه .

پايمردى

(
p y - mardi
) ا . پ . شفاعت و اعانت و يارى . و مردى و دلاورى .

پايمزد

(
p y - mozd
) ا . پ . اجرتى كه بقاصدان دهند .

پايموز

(
p y - movz
) ا . پ . نوعى از كبوتر .

پاين

(
p yan
) ا . پ . پست و زير و در پايه . و كم‌قدر . و قيمت .

پاينداز

(
p yand z
) ا . پ . پارچه‌اى از ابريشم و مانند آن كه در كوچه‌ها جهت عبور پادشاه مىگسترانند . و زر و سيم و گوهرى كه جهت پيشكشى بمردمان بزرگ مىدهند .

پايندان

(
p yand n
) ا . پ . صف نعال و كفش‌كن . و ضامن و كفيل و پذيرفتار . و ضمانت و كفالت و پذرفتارى . و رهن و گرو . و وقف . و حبس ابد . و هميشگى .

پايندان‌كار

(
p yand n - k r
) ا . پ . وكيل تجارت . و واسطه و عامل . و واقف .

پايندانى

(
p yand ni
) ا . پ . ضمانت و كفالت و اطمينان . و رهن و گرو . و پايندانى كردن ف م . : اطمينان دادن . و ضمانت كردن . و وقف كردن .

پايندگان

(
p yandeg n
) پ . ج . پاينده .

پايندگى

(
p yandagi
) ا . پ . هميشگى و پايدارى و ثبات .

پايندن

(
p yandan
) ف ل . پ . درنگى كردن و ديرى نمودن . و ماندن و توقف كردن .

پاينده

(
p yande
) ص . پ . برقرار و استوار . و قائم و مستحكم . و پايدار و سرمد و جاويد . و چيزى كه فانى نشود مانند بهشت و دوزخ و بهشتى و دوزخى و عرش خداوندى . و آنكه هميشه چشم بر چيزى دارد و آن را مىنگرد . و هميشه و دائما . وا . فرمان پادشاهى در معافى خراج . و تكيه‌گاه ديوارى كه كمى خميده باشد .

پاينى

(
p yeni
) ا . پ . پستى و دونى . و حقارت .

پاى و پر

(
p y - o - par
) ا . پ . تاب و طاقت و قدرت و توانائى .

پايون

(
p yun
) ا . پ . پيرايه و آرايش و زينت با جواهر و زر و سيم .

پايوند

(
p y - vand
) ا . پ . پايبند .

پايه

(
p ye
) ا . پ . قدر و مرتبه و درجه . و ترقى و سرافرازى . و منصب و عهده . و اساس و بنياد . و زينه و نردبان . و پلهء نردبان . و پايبندى كه تخت و صندلى و ميز و جز آن بر وى قائم است . و مقدار . و باران . بلغت اهل گيلان تأديب معلم و استاد . و ص . پست و زبون و فرومايه و خوار و حقير . و ضايع . و پايمال‌كننده . و لگدزننده . و كوبنده و زننده . و پايهء حوض ا . : جاى رسوائى و بدنامى . و پايهء سرير : پايتخت و پايهء تخت : پايتخت .

پايها

(
p y - h
) پ . ج . پاى .

پايه‌پايه

(
p ye - p ye
) م ف . پ . درجه بدرجه و مرتبه بمرتبه . و قدم بقدم .

پايه‌تخت

(
p ye - taxt
) ا . پ . پايتخت و ترزو كرسى مملكت و تختگاه .

پايه‌دار

(
p ye - d r
) ص . پ . صاحب قدر و منزلت .

پائى

(
p i
) و پايى (
p yi
) ص . پ . استوار و پايدار . وا . فروتنى و تواضع . و اصطبل .

پاييدن

(
p yidan
) و (
p idan
) ف ل . پ . برقرار شدن . و پايدار شدن . و محكم شدن و ثابت شدن . و مقرر گشتن . و مستقلا و بدون تعلق زيستن چيزى . و ماندن و توقف كردن . و در كمين شدن . و آسوده شدن و مانده و خسته و آزرده شدن . و ف م . در نظر داشتن چيزى و چشم برنداشتن از آن . و پايمال كردن . و فرسودن . و زدن . و نرم كردن با پا . و لگد زدن . و انتظار كشيدن و پاس داشتن .

پائير

(
p ir
) و پايير (
p yir
) ا . پ . پاير كه اول تابستان و مدت بودن خورشيد