تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 58

مساهمون:

ص٥٨
گويند لنبيلن الخيل فى عرصاتكم .

ابالة

(
ob lat
) ا . ع . پشتارهء كلان از هيزم .

ابالة

(
ebb lat
) ا ج . ع . گروهى از پرندگان و اسبان و شتران . و ص . پىدرپى آيندهء از ايشان . و ضغث على ابّالة بمعنى ضغث على ابالة .

ابالسة

(
ab lesat
) ع . ج ابليس (
eblis
) .

اباله

(
eb le
) ا . پ . مكان مخصوص و مبال و فزناك و آبشتگاه .

اباليس

(
ab lis
) ع . ج ابليس (
eblis
) .

ابام

(
ab m
) ا . پ . قرض و وام .

ابان

(
ab n
) ا . پ . نام ماه هشتم از ماه هاى شمسى .

ابان

(
eb n
) ص . پ . جفت - ضد طاق .

ابان

(
ab ne
) ا . پ . به صيغهء تثنيه . ع . پدر و مادر .

ابان

(
ebb n
) ا . ع . ابان الشيئى : هنگام آن چيز . و اول آن . ج : ابابين .

ابانة

(
ab nat
) ج ا . ع . ياران و همهء ياران و جاء فى ابانته : آمد با همهء ياران خود .

ابانة

(
eb nat
) م . ع . جدا كردن . يق ضربه فابان رأسه من جسده . و ابان : پيدا و آشكار شد . و ابنته انا : پيدا و آشكار كردم آن را ( لازم و متعدى ) . و ابان بنته : كدخدا كرد دختر خود را . و ابانه بمال : عطا كرد او را مال و ممتاز ساخت وى را بدان .

ابانى

(
eb ni
) ا . پ . بشقاب بزرگ و دورى . و شوربا .

اباوة

(
eb vat
) م . ع . ابوته اباوة و ابوا ( از باب نصر ) : پدر گردانيدم او را . و كار پدران بجا آوردم با وى . و ما له اب يأبوه : نيست او را پدرى كه بپروراند وى را .

اباهر

(
ab her
) ع . ج ابهر (
abhar
) .

اباهم

(
ab hem
) و اباهيم (
ab him
) ع . ج ابهام .

اباى

(
ab y
) ا . پ . جل و نمد اسب . و نوعا كفل‌پوش همهء چارواها .

ابايض

(
ab yez
) ج ا . ع . كوههاى مخصوص .

ابابيت

(
ab yit
) ع . ج ابيات . و ج ج بيت (
bayt
) .

ابة

(
ebat
) ا . ع . رسوائى و فضيحت . و ننگ و عار . و شرم يق فلان نكخ فى ابة .

ابة

(
ebat
) م . ع . و اب منه و ابا و ابة ( از باب ضرب ) : شرمنده شد از او . و نيز و اب و ابة : سر در كشيدن و ترنجيده شدن از شرم يق و اب منه .

ابة

(
abbat
) ا خ . ع . نام شخصى . و ابة السفلى و ابة العليا ا خ . نام دو قريه .

ابة

(
obbat
) ا خ . ع . نام شهرى در افريقا .

ابت

(
abt
) م . ع . ابت اليوم ابتا و ابوتا ( از باب سمع و نصر و ضرب ) : سخت گرم شد امروز . و ابت من الشراب : منتفخ گرديد از آشاميدنى .

ابت

(
abt
) و (
abet
) ص . ع . يوم ابت : روز بسيار گرم .

ابت

(
abate
) و (
abat
) و (
abato
) ا . ع . پدر من .

ابتات

(
ebt t
) م . ع . ابته ابتاتا : عاجز گردانيد آن را از رسيدن بقافله . و بريد و قطع نمود آن را و ابتتّ عليه القضاء اى قطعته . و سكران لا يبتّ امرا اى لا يقطع . و ابّت طلاق امراته يعنى طلاق به اين داد زن خود را . و ابّت النكاح يعنى عقد دائم كرد نه نكاح موقت كه متعه باشد .

ابتار

(
ebt r
) م . ع . عطا كردن . و منع كردن ( از اضداد ) . و نماز خواندن در وقتى كه آفتاب‌زده باشد و ابتر الله الرجل : بىفرزند و بىخليفه گردانيد خدا آن مرد را .

ابتاه

(
abat h
) ا . ع . در ندا گويند يا ابتاه يعنى اى پدر .

ابتة

(
abtat
) و (
abetat
) ص . ع . يق ليلة ابتة .

ابتة

(
abtat
) ا . ع . ابته الغضب : شدت خشم .

ابتة

(
abettat
) ع . ج . بتات .

ابتتار

(
ebtet r
) م . ع . قطع شدن و بريده شدن .

ابتث

(
abtas
) ا خ . ع . يكى از ترتيبات الفباى تازيان به اين قرار : ابتث (
abtasa
) . جح (
jahhen
) ، خدذرز (
xadazarzen
) ، سشص (
sacassen
) ، ضطظع (
zataza'en
) ، غفق (
qofoqen
) ، كلمن (
kalamannen
) ، و هلاى (
hol ya
) . و همين ترتيب ابتثى است كه ما در نوشتن اين كتاب به كار برده‌ايم .

ابتجاج

(
ebtej j
) م . ع . فربه شدن يق ابتج ما شيتك : فربه و فراخ تهيگاه شد ماشيهء تو از خوردن گياه .

ابتحاث

(
ebteh s
) م . ع . مباحثه كردن و با يكديگر بحث نمودن . و بازيچه بازيدن .

ابتحاح

(
ebteh h
) ا . ع . وسعت و فراخى عيش يق هم فى ابتحاح .

ابتدا

(
ebted
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شروع و وخش و آغاز و اول هر كار و هر چيز . و نخستين از هر چيز .

ابتداء

(
ebted '
) م . ع . شروع كردن و آغاز كردن . و نوبيرون آوردن چيزى .

ابتداء

(
ebted an
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - اولا و نخست و نخستين .

ابتداد

(
ebted d
) م . ع . نزديك شدن از هر يك از جهات مختلف جهت حمله نمودن بر شخصى و يا غارت كردن مالى و يا مثل دو طفلى كه هر يك از طرفى به پستان مادر درآيند و بمكند يق السبعان يبتدان الرجل و الرضيعان يبتدان امهما .

ابتدار

(
ebted r
) م . ع . دويدن بطور