تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 685

مساهمون:

ص٦٨٥
و خاموشى .

بىزحمت

(
bi - zahmat
) ص و م ف . پ . سهل و آسان و نادشوار .

بيزر

(
bayzar
) ا . ع . كدنگ گازران . ج : بيازر (
bay zer
) .

بىزر

(
bi - zar
) ص . پ . بىپول . و گدا و درويش . و حريص .

بيزرة

(
bayzarat
) ا . ع . عصاى ستبر . ج : بيازر .

بىزرخريد

(
bi - zar - xarid
) ص . پ . ميسر شدهء بدون خريدن .

بىزرى

(
bi - zari
) ا . پ . مفلسى . و بىپولى .

بىزنگ

(
bi - zang
) ص . پ . بدون زنگ و صيقل‌دار .

بىزن و فرزند

(
bi - zano - farzand
) م ف . پ . بدون عيال و اطفال .

بىزنهار

(
bi - zenh r
) ص . پ . بىامان و كسى كه بوى امنيت داده نشده باشد .

بىزنى

(
bi - zani
) ا . پ . عذوبت و ناكدخدائى .

بىزوال

(
bi - zav l
) م ف . پ . بدون تغيير و تغييرناپذير . و ابدى و دائمى .

بىزور

(
bi - zovr
) ص . پ . ضعيف و ناتوان و بىقدرت .

بيزون

(
bizovn
) ا . پ . گاو دشتى .

بىزهره

(
bi - zahre
) ص . پ . خوش خلق . و صبور و بردبار . و بدون تعب و خجلت .

بىزيب و زينت

(
bi - zibo - zinat
) ص . پ . زشت و بىظرافت و بىلطافت .

بيزيدن

(
bizidan
) و (
beyzidan
) ف م . پ . بيختن .

بىزين

(
bi - zin
) ص . پ . اسب لخت .

بيژن

(
beyjan
) ا خ . پ . پسر گيو و برادرزادهء رستم .

بيژن‌وار

(
beyjan - v r
) ص . پ . شجاع .

بيژه

(
beyje
) ص . پ . خالص و بىآميزش و بىغش . و خاص و خاصه .

بئس

(
be's
) ا . ع . بلا و سختى . و بنات بئس : سختى و كار سخت و دشوار . و امر بزرگ . و عذاب بئس : عذاب سخت .

بئس

(
be'sa
) و (
baesa
) و (
beesa
) و (
beasa
) و (
baasa
) ع . كلمه‌ايست كه در ذم استعمال مىشود - بر خلاف نعم يق بئس الرجل زيد : بد مردى است زيد . و بئست المراة هند : بد زنى است هند . و گفته‌اند هو فعل ماض لا ينصرف و الرجل و المراة را فاعل بئس دانند . و زيد و هند را گويند يا مبتدائى است كه خبر بر وى مقدم شده و يا خبر آن محذوف است . و بئس القرين : همنشين بد . و بئس المصير : دوزخ .

بئس

(
baes
) ص . ع . دلاور يق رجل بئس . و سخت فى قراءة البعض عذاب بئس يعنى عذاب سخت .

بيس

(
bays
) ا خ . ع . ناحيه‌اى در اندلس .

بيس

(
bays
) م . ع . باس على الناس بيسا ( از باب ضرب ) : تكبر كرد بر مردم . و آزار كرد ايشان را .

بىساختگى

(
bi - s xtegi
) ا . پ . صداقت و راستى . و ساده‌دلى . و بىتزويرى .

بىساخته

(
bi - s xte
) ص . پ . بىآرايش و بىزينت . و بىتزوير . و ساده‌لوح .

بىساز

(
bi - s z
) و بىساز و سامان (
bi - s zo - s m n
) ص . پ . ناآماده و غير مستعد و نامهيا . و بىفايده .

بىسامان

(
bi - s m n
) ص . پ . بىترتيب و بىخانمان . و كسى كه اسباب معيشت نداشته باشد . و بىآرام و پريشان و مضطرب . و فقير . و شرور . و احمق . و سر بىسامان : بىمغز و احمق و نادان .

بىسامانى

(
bi - s m ni
) ا . پ . بىمعيشتى و درويشى و مفلسى . و پريشانى و بدبختى .

بيسان

(
bays n
) ا خ . ع . دهى در شام .

بىسبب

(
bi - sabab
) م ف . پ . بىجهت و بىدليل و بلاژ و بلاش .

بىسپاس

(
bi - sep s
) ص . پ . بىوفا و نمك به حرام و ناسپاس .

بيست

(
bist
) ص . پ . عقد سوم از عقود اعداد يعنى دو دفعه ده .

بيست

(
bist
) ص . پ . آزارديده و زيان يافته .

بيست !

(
beyst
) پ . كلمهء امر از ايستادن يعنى بر پا شو . و درنگ كن و بمان .

بيستاخ

(
bist x
) ص . پ . گستاخ و بىادب و بىشرم و بىحيا .

بيستار

(
beyst r
) ا . پ . مرادف فلان و به همان يعنى چون نام كسى و يا چيزى را بطور مبهم خواسته باشند بيان كنند اين كلمه را ذكر مىكنند . و فلان و به همان و بيستار مىگويند . و نيز بيستار : افزون و زياد .

بىستارگان

(
bi - set reg n
) ص . پ . شب بىستارگان : شبى كه در آن ستاره‌ها نمايان نباشند .

بىستاره

(
bi - set re
) ص . پ . بدبخت و بىطالع . و بدون ستاره .

بيستگانى

(
bistg ni
) ا . پ . مواجب و جيره و ماهيانه و هر چيزى كه جهت مردم لشكرى و نوكر مقرر كرده باشند .

بيستگى

(
bistagi
) ا . پ . عدم عقوبت . و عدم سياست . و بيمارى جذام .

بيستم

(
bistom
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء بيست واقع شده باشد .

بيستون

(
bistun
) ا خ . پ . كوهى نزديك كرمانشاهان . و آسمان .