تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 682

مساهمون:

ص٦٨٢
و آشفته و سرگردان .

بيدستور

(
bi - dastur
) ص . پ . و م ف . بىرخصت و بىاجازه . و بدخلق و گستاخ . و بىقاعده و بدون پيش‌رو .

بيدعوى

(
bi - da'v
) ص . پ . عارى از ادعا و درخواست .

بيدق

(
baydaq
) ا . پ . - مأخوذ از پيادهء فارسى - شخص مجرد . و پيادهء شطرنج .

بيدق

(
baydaq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيادهء شطرنج . و بيدق سيم : ستاره و كوكب .

بيدكش

(
bid - kac
) ا . پ . يك قسم سلاحى .

بيدگياه

(
bid - gi h
) ا . پ . مرغ كه بتازى ثيل گويند .

بيدل

(
bi - del
) ص . پ . آزرده و دلتنگ . و ضعيف القلب . و دل‌گرفته . و مريض از عشق . و نادان . و غمگين . و گول و كودن .

بيدلا

(
beydel
) و (
bidel
) ا . پ . كلام بىمعنى و سخن ياوه و بيهوده .

بيدلانه

(
bi - del ne
) م ف . پ . در حالت بيجانى و بطور آزردگى و دلگيرى .

بيدلى

(
bi - deli
) ا . پ . ضعف قلب . و بىجراتى و جبن .

بيدماغ

(
bi - dam q
) ص . پ . بىحالت و بىكيف . و باندك چيزى خشمناك و متغير شده . و ناشكيبا و بىصبر و بىحوصله .

بيدماغى

(
bi - dam qi
) ا . پ . بىصبرى و ناشكيبائى و بىحالتى .

بيدمال

(
bidm l
) م ف . پ . زدودگى رنگ آئينه و شمشير و كارد و جز آن با چوب بيد و مانند آن .

بيدمشك

(
bid - mock
) و بيدموش (
bid - movc
) ا . پ . قسمى از بيد . مر . بيد . بىدم (
bi - dom
) و بىدمب (
bi - domb
) ص . پ . شرور و موذى و با شرارت - و بيشتر در حيوانات استعمال كنند .

بىدم

(
bi - dam
) ص . پ . بىنفس .

بىدمى

(
bi - domi
) ا . پ . عدم دم و دنب .

بىدندان

(
bi - dand n
) ص . پ . آنكه دندان ندارد و آنكه دندانش افتاده باشد . و بىدندان شدن ف ل . : افتادن دندانها .

بىدوا

(
bi - dav
) ص . پ . بدون دوا . و بىدرمان و لاعلاج .

بيدواز

(
beyd - v z
) ا خ . پ . نام كوهى در ولايت ماوراء النهر .

بيدودة

(
baydudat
) م . ع . باد بوادا و بيدودة . مر . بواد .

بيدوس

(
bi - dovs
) ص . پ . معصوم و بىگناه .

بيدول

(
bi - dul
) ص . پ . بىشكل . و بد تربيت شده و بىادب .

بيدولت

(
bi - davlat
) ص . پ . بدبخت و بىنصيب . و بىهنر . و داراى نكبت .

بيدون

(
bi - dun
) پ . كلمهء نفى يعنى بدون .

بيدوند

(
bid - vand
) ا . پ . يك نوع سنگى دوائى كه شادانه نيز گويند .

بيدهشت

(
bi - dahcat
) ص . پ . بىترس و بىوحشت . و بىبيم و بىهول .

بىدهن

(
bi - dahan
) ص . پ . عاجز و ناتوان در تكلم و سخن‌ران حقير .

بيدى

(
bidey
) ا . پ . درخت بيد و تك بيد .

بيديانت

(
bi - di nat
) ص . پ . بىراستى و بىدرستى . و بىدين .

بيديده

(
bi - dide
) ص . پ . نابينا . و گستاخ . و ناسپاس .

بيدين

(
bi - din
) ص . پ . بىكيش و بىمذهب . و ملحد .

بيذار

(
bayz r
) و بيذارة (
bayz rat
) ص . ع . رجل بيذار : مرد بسيارگوى و افشانندهء راز . و كذلك رجل بيذارة .

بيذاره

(
biz re
) ا . پ . فريب و گول . و مكر و حيله .

بيذخ

(
bayzax
) ا . ع . زن تناور . و ا خ . نخله‌اى مشهور .

بيذرانى

(
bayzar niy
) ص . ع . مرد بسيار گوى و افشاكنندهء راز .

بيذق

(
bayzaq
) ا . پ . فرمانده . و غوش . و باز شكارى .

بيذق

(
bayzaq
) ا . ع . راهنماى در سفر . و پياده . ج : بياذق . و پيادهء شطرنج .

بيذمان

(
bayzom n
) ا . ع . گياهى .

بىذوق

(
bi - zovq
) ص . پ . بىمزه . و بىسليقه و آنكه ما بين خوبى و بدى فرق نگذارد .

بىذوقى

(
bi - zovq
) ا . پ . بىمزگى و بىسليقگى .

بير

(
bir
) ا . پ . جامهء خواب مانند نهالى و توشك . و آنچه گستردنى باشد جهت خوابيدن . و جامهء خوشنما . و رعد . و برق و صاعقه . و طوفان . و حفظ و برو ياد .

بير

(
bir
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - برادر . و دلير و شجاع و پهلوان . و ميوهء درخت عناب .

بير

(
bir
) ص . پ . توصيفى عددى - مأخوذ از تركى - يك .

بئر

(
be'r
) ا . ع . چاه - مؤنث است - ج : آبار و ابآر (
ab ' r
) و ابؤر (
ab'or
) و آبر (
bor
) و بئار (
be r
) .

بيراد

(
bir d
) ص . پ . پير و سالديده . و ضعيف و ناتوان .

بيراز

(
beyr z
) ا . پ . شاخ حيوانات و سرون و قرن .