تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 681

مساهمون:

ص٦٨١
مانع از خواب شدن . و بيدار شدن ف ل . : از خواب برخاستن . و هوشانيدن . و آگاه شدن . و متنبه شدن . و هوشيار شدن . و بيدار كردن ف م . از خواب برخيزانيدن . و هوشيار كردن .

بيداربخت

(
bid r - baxt
) ص . پ . خوش طالع و بختيار .

بيدار دل

(
bid r - del
) ص . پ . هشيار . و آگاه و خبردار . و چالاك .

بيداردلى

(
bid r - deli
) ا . پ . هشيارى . و آگاهى . و چالاكى .

بيدار مغز

(
bid r - maqz
) ص . پ . عاقل . و هشيار . و خبردار و با بصيرت .

بيداره

(
bid re
) ص . پ . ترسو و جبان . و آشفته شدهء از عشق . و بيذاره .

بيدارهوش

(
bid r - hovc
) ص . پ . كسى كه هميشه متنبه باشد و داراى غفلت نبود .

بيدارى

(
bid ri
) ا . پ . سهر و بىخوابى . و هشيارى . و آگاهى . و چشم بيدارى : چشم بيدار .

بيداشت

(
bi - d ct
) ص . پ . غافل . و كاهل . و بىخبر .

بيداشتى

(
bi - d cti
) ا . پ . غفلت . و عدم توجه در كار ستور .

بيداغ

(
bi - d q
) ص . پ . بىنشان . و بىعيب . و بىلكه .

بيدام

(
bi - d m
) ص . پ . بىداد و بىعدالت .

بيدام

(
bi - d m
) ا . پ . ظلم و تعدى .

بيدانات

(
bayd n t
) ع . ج بيدانة (
bayd nat
) .

بيدانة

(
bayd nat
) ا . ع . ماده خر وحشى . و يا كرهء ماده خر وحشى . ج : بيدانات .

بيدانجير

(
bid - anjir
) ا . پ . كرچك و طمرا كه عبارت از گياهى است بومى آسيا و از آنجا بفرنگستان برده‌اند . و در آسيا و مملكت ايران روغن دانه‌هاى اين گياه را كه كرچك و كنتون نيز مىنامند جهت روشن كردن منازل استعمال مىكنند . و يكى از مسهلات كثير الاستعمال است كه در اطفال ده ساله پنج تا شش مثقال آن را مىآشامانند و در جوانان ده تا دوازده مثقال . و بيدانجير خطائى : دند .

بيدانش

(
bi - d nec
) ص . پ . نادان و جاهل .

بيدانشى

(
bi - d neci
) ا . پ . نادانى . و كردار نادان . و هر چيز نالايق به عمل كسى .

بيدانه

(
bi - d ne
) ص . پ . بىخسته و بىتخم . و كم‌تخم و كم‌خسته .

بيدباف

(
bid - b f
) ا . پ . سبدساز .

بيدبافى

(
bid - b fi
) ا . پ . سبدسازى .

بيدبرگ

(
bid - barg
) ا . پ . نوعى از پيكان تير شبيه ببرگ بيد .

بيدبن

(
bid - bon
) ا . پ . درخت بيد .

بيدپاى

(
bid - p y
) ا خ . پ . يكى از حكماى هند از ندماى دابشليم .

بيدح

(
baydah
) ص . پ . امراة بيدح : زن تناور و فربه .

بيدخ

(
baydax
) ا خ . ع . نام زنى .

بيدخ

(
baydax
) و (
beydax
) ا . پ . اسب جلد و تند و تيز خيز .

بيدخة

(
baydaxat
) ص . ع . امراة بيدخة : زن فربه با گوشت .

بيدخت

(
beydoxt
) ا . پ . ستارهء زهره .

بىدخل

(
bi - daxl
) ص . پ . بىدرآمد .

بىدخلى

(
bi - daxli
) ا . پ . عدم درآمد .

بيدر

(
beyder
) ا خ . پ . نام شهرى در ملك دكن هندوستان .

بيدر

(
baydar
) ا . ع . خرمن . و خرمنگاه .

بيدرة

(
baydarat
) م . ع . بيدر الطعام بيدرة : خرمن خرمن كرد گندم را .

بىدرد

(
bi - dard
) ص . پ . بىرنج . و بىحس . و بىرحم و نامهربان .

بىدردى

(
bi - dardi
) ا . پ . بىرنجى . و خلاصى از درد و رنج . و بىحسى و بىرحمى و سنگدلى .

بىدرفش

(
bi - darafc
) ا خ . پ . نام پهلوان جادوگرى از تورانيان كه برادر گرگزار بود .

بىدرمان

(
bi - darm n
) ص . پ . نااميد . و بىچاره و لاعلاج .

بىدرنگ

(
bi - derang
) م ف . پ . بدون درنگ و بدون توقف . و ناگهان . و فورا و فى الفور . و بشتاب و بسرعت . و بچالاكى و چست . و چالاك . و زود . و بيدرنگ و گمان : بلا شك و شبهه .

بيدره

(
bidare
) ا . پ . پاچال آهنگرى .

بيدرى

(
baydar
) ص . ع . لسان بيدرى : زبان هموار .

بيدريغ

(
bi - dereyq
) ص . و م ف . پ . بىانكار و بدون اعتراض . و آشكارا . و به زودى و فورا قبول كرده . و بدون بخل . و بدون كينه‌خواهى . و بطور جوانمردى و سخاوت . و بىپشيمانى و بىنگرانى . و بىدريغ شدن ف م . : پذيرفتن بدون اعتراض . و بيدريغ كردن : قبول كردن . و عطا كردن بدون افسوس و امتناع .

بيدستان

(
bidest n
) ا . پ . جاى انبوه از درخت بيد .

بيدستر

(
bidastar
) ا . پ . يكى از حيوانات پستاندار قاضمه كه دو پايش مانند پنجهء مرغ آبى راحى و دمبش صدفى و پهن و افقى . و جند كه دوائى است ضد تشنج از آن استخراج مىشود و آن را قندزوهرژفدك و هزد نيز گويند .

بيدست‌وپا

(
bi - dasto - p
) ص . و م ف . پ . بدون قوت و قدرت . و سراسيمه