تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 600

مساهمون:

ص٦٠٠
و چمچهء كوچك .

بستگى

(
bastagi
) ا . پ . بندشدگى و مضبوط شدگى . و بند و بست عضو شكسته . و استوارى و استحكام . و عقد و بند و علاقه . و ارتباط و پيوستگى . و لكنت و گرفتگى زبان . و بستگى بول : حبس البول . و بستگى سخن : لكنت زبان . و بستگى فرج : بكارت .

بستم

(
bestom
) ص . پ . بيستم .

بستن

(
bastan
) ف م . پ . خلاف گشودن و بند كردن و مسدود كردن و فراهم كشيدن و جمع كردن . و يافتن . و منجمد كردن . و پيوستن . و صيغهء ازدواج جارى كردن . و ف ل . افسردن و منجمد شدن . و منعقد شدن بزر و تخم . و باردار شدن .

بستنگاه

(
bastan - g h
) ا . پ . آنجاى كه كشتى لنگر مىاندازد و لنگرگاه .

بستنى

(
bastani
) ا . پ . پارچه‌اى كه بدان دستهء كاغذ و كتاب و دفتر و جز آن را بهم مىبندند . و هر شربت فسردهء يخ بسته .

بستو

(
bastu
) ا . پ . مرتبان سفالين زجاجى و چوبى كه بدان ماست را بشورانند و برهم زنند تا مسكه و دوغ از هم جدا گردد .

بست‌وبند

(
basto - band
) ا . پ . ترتيب و انتظام و ضبط و ربط .

بستوقة

(
bostuqat
) ا . ع . مرتبان كوچك سفالين - معرب بستو .

بستوه

(
bestuh
) ص . پ . ستوه و ملول و مغموم .

بسته

(
baste
) ص . پ . قيد شده . و مجبور شده . و زنجير شده . و دربند كرده شده . و قفل شده . و سد شده و منعقد شده . و عضو شكستهء جبيره شده . و فسرده . و عايق شده . و جلوگيرى شده . و ثابت شده و برقرار شده . و معين شده . و افسون شده . و بانجام رسيده و بيحس شده . و عنين شده . و كاشته شده . وا . ابريشم رنگارنگ كه در روى كارگاه جهت زردوزى گسترده شده باشد . و خريطهء اسباب . و باصطلاح عروض شعرى كه عبارت از چهار مصراع باشد . و ا خ . نام نوائى از موسيقى . و بسته شدن ف ل . : مقيد شدن . و بستهء زنجير بودن : محبوس شدن . و اسير و گرفتار زنجير شدن . و بسته كردن ف م . : مقيد كردن .

بسته

(
bestoh
) ص . پ . بستوه و به تنگ آمده .

بسته

(
boste
) ا . پ . فندق .

بسته‌رحم

(
baste - rahem
) ص . پ . عقيم و زنى كه هرگز نزايد .

بسته‌زبان

(
baste - zab n
) ص . پ . گنگ و لال .

بسته‌فرج

(
baste - farj
) ص . پ . باكره .

بسته‌ميان

(
baste - mi n
) ص . پ . آماده و مهيا .

بسته‌نگار

(
baste - neg r
) ا خ . پ . آهنگى از موسيقى كه مركب است از حصار و و حجاز و سه‌گاه .

بستى

(
bosti
) ا . ص . پ . باغيان و منسوب بباغ و باغستانى . و بومى بست .

بستيباج

(
bastib j
) ا . پ . گياهى كه خسك گويند .

بستيغ

(
bastiq
) ا خ . پ . قصبه‌اى نزديك نيشابور .

بس‌جسته

(
bas - joste
) ا و ص . پ . مطلوب و معشوق و بس خواسته . وا . تمنا .

بسجين

(
basjin
) ا . پ . چوب سختى كه از آن كمان مىسازند .

بسحاق

(
bosh q
) ا خ . پ . يكى از شعراى شيراز معاصر و مجالس با اسكندر ابن عمر شيخ گوركانى و بيشتر اشعار او در باب اطعمه است و لهذا به بسحاق اطعمه معروف شده .

بسخندن

(
basxandan
) ف م . پ . سبب غليان شدن . و سبب تخمير شدن بواسطهء خمير ترش .

بسخن رسيد

(
be - soxan - rasid
) ا . پ مرد عاقل و خردمند . و مرد شايسته .

بس خواسته

(
bas - x ste
) ا . پ . مطلوب و معشوق .

بسد

(
bosd
) ا . پ . بست و گلزار . و جائى كه ميوه‌هاى خوش‌بو در آنجا باشد .

بسد

(
bossad
) و (
bessad
) ا . پ . مرجان و بيخ مرجان .

بسدك

(
basadk
) ا . پ . دستهء گندم و جو درو كرده .

بسدك

(
basdak
) ا . پ . گياهى دوائى كه اكليل الملك نيز گويند .

بسدين

(
basadin
) و (
bosdin
) و (
bossadin
) ص . پ . سرخ برنگ مرجان .

بسذ

(
bossaz
) ا . ع . - مأخوذ از بسد فارسى - مرجان و ريشهء مرجان .

بسر

(
basr
) ا . ع . آب سرد .

بسر

(
basr
) م . ع . بسر بسرا و بسورا ( از باب نصر ) : شتابى كرد . و پيش از وقت گرفت . و غلبه نمود . و ترش روى گرديد قوله تعالى
عَبَسَ وَ بَسَرَ .
و بسر القرحة بسرا : خراشيد ريش را پيش از نضج . و بسر النخلة : گشن داد خرمابن را پيش از وقت آن . و بسر الفحل الناقة : جهيد شتر نر بر شتر ماده پيش از خواهش آن . و بسر الرجل الناقة : گشن داد ناقه را پيش از خواهش آن . و بسر الحاجة : خواست حاجت را در غير وقت آن . و بسر التمر : بسر آميخت در نبيذ خرما . و بسر السقاء : خورد شير مشك را پيش از آنكه بخيسد و ستبر گردد . و بسر الدين : تقاضاى دين كرد پيش از ميعاد . و بسر به : آغاز كرد