تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 597

مساهمون:

ص٥٩٧
حرف زند و كودك ظريف و مليح . و مرد ظريف . فى الحديث : مررت بقصر مشيد بزيع . و قال صاحب النهاية البزيع الظريف من الناس شبه القصر به لحسنه و كماله . و نير بزيع : از اعلام است .

بزيعة

(
bazi'at
) ا . ع . دختر بچهء ظريف و مليح .

بزيم

(
bazim
) ا . ع . شاخهء نازكى كه با آن دستهء سبزى را مىبندند . و دستهء سبزى . و باقى ماندهء در تك ديگ از شوربا و جز آن .

بزين

(
bazin
) ص . پ . وزنده .

بزين

(
bazin
) ا خ . پ . نام آتشكده‌اى كه در روستاى نيشابور بود .

بزيون

(
bezyun
) و (
bozyun
) ا . پ . يك نوع پارچهء گلابتون دوزى و زربفت و كيمخواب .

بژ

(
baj
) ا . پ . برف . و دمه و سرما ريزه يعنى چيزى كه در هنگام شدت سرما مانند زرك و زرورق از هوا ريزد . و كوه و پشته .

بژج

(
bajaj
) ا . پ . اختراع و انكشاف جديد .

بژرفى

(
be - jarafi
) م ف . پ . با تعمق و بابصيرت و آگاهى . و بافراست و زيركى .

بژرنى

(
bajarni
) ا . پ . شكوه و جلال .

بژغرده

(
bajqorde
) ا . پ . يك نوع گياه خاردارى . و وردنه .

بژكم

(
bajkam
) ا . پ . منع و بازداشت و ص بازدارنده .

بژكول

(
bajkovl
) و (
bejkovl
) ص . پ . شخص قوى هيكل . و جلد . و باركش و حريص در كارها . و رنج‌كش .

بژم

(
bajm
) ا . پ . شبنم .

بژمان

(
bajm n
) و (
bojm n
) ص . پ . غمگين و ملول و دلتنگ و افسرده . و زبون و ناتوان و عاجز .

بژمژه

(
bojmaje
) ا . پ . بزمچه و آفتاب‌پرست و قلمون .

بژن

(
bajan
) ا . پ . لجن و گل و لاى تيرهء ته حوض و جوى و چاه .

بژند

(
bajand
) ا . پ . گياهى خوشبوى كه در آشها كنند .

بژندى

(
bajandi
) ا . پ . دردمندى . و بيچارگى و نامرادى و تنگى معيشت .

بژنگ

(
bajang
) ا . پ . كليد .

بژوال

(
bajv l
) ا . پ . انعكاس صدا مانند صداى كوه .

بژوج

(
bajuj
) ا . پ . اختراع و انكشاف جديد و پيداكردگى .

بژول

(
bojul
) ا . پ . پچول و استخوان شتالنگ كعب و پاشنه .

بژهان

(
bojh n
) ا . پ . غبطه و آن صفتى باشد در آدمى كه چون خوبى در ديگرى بيند براى خود خواهد بىآنكه از او زايل گردد و اين صفت ممدوح است بر خلاف حسد كه مذموم است چه حسود خواهد آن چيز مر او را باشد و ديگرى دارا نبود . و نيز بژهان : ميل شديد .

بژير

(
bajir
) ا . پ . بال و پر و پشم .

بس

(
bas
) م ف . پ . بسيار و بسى و عدد بسيار و افزون و زياده و خيلى و فراوان . و به قدر كفايت و بسنده . و بيشتر اوقات . و آرى و بلى . و البته . و حقيقة . و يقينا و بلاشبهه و بىشك . و بس آمدن بكس ف ل . : توانستن . و قابل گشتن . و برابر شدن و بس بودن : كافى بودن . و بس كردن : ايستادن و بازماندن . و واگذاشتن و ترك كردن .

بس !

(
bas
) پ . كلمهء امر يعنى قطع كن و بايست .

بس

(
bos
) ا . پ . سيخ آهنى كه بر آن گوشت كشند و كباب كنند و بتازى سفود خوانند . و بوس و بوسه و ماچ .

بس

(
bass
) م . ع . بس بين الناس بسا و بسيسة ( از باب نصر ) : سخن‌چينى كرد ميان مردم . و بس عقاربه اى ارسل نمائمه و آذاه . و بس الابل و بها بسا : راند شتران را . و بست الجبال ( مجهولا ) : ريزه ريزه و خاك كرده شد كوهها قوله تعالى
وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا .
و بس الرجل فى ماله ( ايضا مجهولا ) : پاره‌اى از مال آن مرد رفت . و نيز بس : آميختن و بسيسة ساختن و زجر كردن شتر را بكلمهء بس‌بس . الحديث يخرج قوم من المدينة الى الشام يبسون و المدينة خير لهم لو كانوا يعلمون . و پريشان رها كردن ستور را . و جستن . و كوشش كردن .

بس

(
bass
) و (
bas
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - كافى و بس و بسنده .

بس

(
bass
) و (
bess
) ا . ع . گربهء خانگى ج : بسس (
besas
) .

بس

(
bass
) و (
bess
) و (
boss
) ا . ع . كوشش و طاقت يق جاء به من حسه و بسه ( بتثليث اول در هر دو ) يعنى آورد آن را به تمام كوشش و طاقت خويش . و هم‌چنين است لا طلبنه من حسى و بسى .

بس

(
boss
) ا خ . ع . كوهى نزديك ذات عرق . و زمينى مر بنى نصر بن معاويه . و خانه‌اى مر غطفان را كه ظالم بن اشعث هرگاه قريش را ديد كه بكعبه طواف مىكنند و ميان صفا و مروه سعى مىنمايند خانه‌اى مقدار بيت اللّه بنا كرد و سنگى از صفا و سنگى از مروه آورد و گفت اين است صفا و مروه پس قومش حج كعبه ترك كردند و بطواف و حج آن خانه پرداختند تا زهير بن حباب كلبى تاخت آورده ظالم را كشت و آن بنا را منهدم ساخت .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 597 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )