تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 567

مساهمون:

ص٥٦٧
گويند : پدر ام المؤمنين زينب .

برت

(
bart
) م . ع . برت برتا ( از باب سمع ) : حيران گرديد . و برت الشيئ ( از باب ضرب و نصر ) : بريد آن چيز را .

برت

(
bort
) و (
bart
) و (
bert
) ا . ع . مرد دليل ماهر . ج : ابرات .

برت

(
bort
) و (
bart
) ا . ع . شكر طبرزد و تبر .

برتاس

(
bart s
) ا خ . پ . ولايتى از تركستان كه در آنجا پوستين خوب مىدوزند . و شهرى در حدود روس . و نام مبارزى دلير وا . پوستين پوست روباه كه از ولايت برتاس آورند .

برتاسى

(
bart si
) ا . پ . پوستى كه از برتاس آورند .

برتاشك

(
bart ck
) ا . پ . گياهى دوائى كه بومادران نيز گويند .

برتافتگى

(
bart ftegi
) ا . پ . پيچيدگى و پيچش .

برتافتن

(
bar - t ftan
) ف م . پ . پيچيدن و برگردانيدن . و سوراخ كردن كه از طرف مقابل راه يابد . و سفتن .

برتانى

(
beret ni
) ا خ . پ . نام شبه جزيره‌اى در مغرب فرانسه . برتانى كبير : جزيره‌اى در شمال غربى اروپا مركب از سه قسمت انگليس و اكس ( اسكوتلند ) و گال . برتانى جديد مملكت وسيعى را گويند در امريكاى جنوبى كه در تصرف دولت انگليس است . و نيز باسم برتانى جديد عده‌اى از جزاير اوقيانوس كه در مشرق گينهء جديد واقع شده و متعلق بدولت آلمان بود مىناميدند ولى امروز آنها را باسم پومرانى جديد موسوم كرده‌اند و اينك تحت الحمايهء استرالياست و بنا مىكنند يك جزء از بحر الجزاير بيسمارك را .

برتة

(
bortat
) ا . ع . حذاقت و ماهرى در كار .

برتة

(
bortat
) م . ع . برت الرجل برتة ( از باب سمع ) : حاذق گرديد آن مرد .

برتر

(
bar - tar
) ص و م ف . پ . بالاتر و عالىتر . و برتر بودن ف ل . : بالاتر و عالىتر بودن . و برتر شدن : بالاتر شدن و در مرتبهء عالىتر واقع شدن .

برتر

(
bar - tar
) ا . پ . سبب و جهت . و مقصود و مراد .

برتراسك

(
bartar sk
) ا . پ . برتاشك .

برترمنش

(
bar - tar - manec
) ص . پ . مغرور و متكبر . و آنكه داراى ادراك عالى باشد .

برترين

(
bartarin
) ص . پ . عالىترين و بلندترين . و برترين سپهر . آسمان نهم .

بر تقدير

(
bar - taqdir
) م ف . پ . بر فرض .

برتك

(
bar - tak
) ص . پ . اسبى كه در راه رفتن ساقها و پهلوها را با هم بلند مىكند .

برتكة

(
bartakat
) م . ع . پاره كردن . و شكافتن و دريدن . و ريزه ريزه كردن .

برتل

(
bartal
) ص . پ . بزرگ و درشت و خوفناك .

برتله

(
bartole
) ا . پ . عطا و انعام . و يك قسم كلاه تاتارى كه در زير عمامهء ترمه سر گذارند و رفادهء پيچيده .

برتميدن

(
bar - tamidan
) ف ل . پ . تركيدن لب . و تبخال داشتن لب بعد از تب . و درد داشتن در شكم بواسطهء گرماى سخت . و سرازير رفتن . و افتادن و بر زمين خوردن و فربه شدن . و ف . م . انباشتن مانند پنبه در جوال و جوشانيدن مانند گوشت در آب .

برتن

(
bar - tan
) ص . پ . متكبر و مغرور - ضد فروتن . وا . پ . جامهء برتن دثار و جامهء ملصق به بدن . و قوم . و ا خ . نام شخص عربى . و نام طايفه‌اى . و نام سرهنگى .

برتنان

(
bar - tan n
) پ . ج . برتن يعنى اقوام .

برتنگ

(
bar - tang
) ا . پ . تنگ دويم از زين اسب . و نوار مانندى كه از كرباس و جز آن دوزند و بر گهوارهء اطفال نصب كنند و طفل را بدان در گهواره بندند . و نوعى از پارچهء كم رنگ . و مرغ ماهيخوار كه بوتيمار نيز گويند .

برتنى

(
bar - tani
) ا . پ . غرور و تكبر و تبختر .

برته

(
barte
) ا خ . پ . نام مبارزى تورانى .

برتهيدن

(
bartahidan
) ف م . پ . افگندن روى زمين . و خراب كردن و پايمال كردن . و مغلوب كردن . و توده كردن .

برتيبا

(
bartib
) ا . پ . بلغت زند پرستو .

برث

(
bars
) ا . ع . زمين نرم . و كوه از ريگ نرم . و نرم‌ترين زمين . و نيكوتر آن ج : براث و ابراث و بروث و برارث . و دليل ماهر .

برث

(
baras
) م . ع . بناز و نعمت فراخ زندگانى كردن ( و الفعل من سمع ) .

برثان

(
bers n
) ا . ع . داغى مر شتر را .

برثطة

(
barsatat
) م . ع . برثط فى قعوده : خانه‌نشين گرديد . و هرگاه كسى بر كوه برآمده و هر دو زانو را گشاده داشته بر ساقين نشيند گويند برثط فى الجبل .

برثمة

(
borsomat
) ا . ع . شوكت و قوت - لغتى است در برثنة .

برثن

(
borson
) ا . ع . پنجه . و پنجهء شير و مرغان شكارى . و برثن از سباغ بمنزلهء انگشتان است از انسان . ج : براثن . و داغى مر شتر را . و ا خ . نام شخصى . و برثن الاسد لقب شمشير مرثد بن عكس .

برثنة

(
borsonat
) ا . ع . قوة و شوكت .

برثوطة

(
borsutat
) ا . ع . تهلكه يق و قعوا فى برثوطة .

برج

(
barj
) ا . پ . اسطوانه و چوبى كه خمير
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 567 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )