تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 535

مساهمون:

ص٥٣٥

بجل

(
bajal
) ا . ع . فرومايگى و پست فطرتى و دنائت .

بجل

(
bajale
) ع . حرف ايجاب يعنى آرى مانند نعم و اسم فعل بمعنى يكفى و حسبك يعنى كفايت مىكند ترا و بس است .

بجل

(
bajal
) و (
bojl
) ا . ع . بهتان عظيم . و تهمت و افترا . و چيزى عجيب و شگفت .

بجل

(
bojol
) ا . پ . استخوان شتالنگ و كعب و بجول .

بجلات

(
bajal t
) ع . ج بجلة (
bajlat
) .

بجلة

(
bajlat
) ا . ع . درخت ريزه . ج : بجلات . و هيأت نيكو . وا . خ بطنى از قبيلهء سليم و به اين معنى بدون الف و لام باشد .

بجلك

(
bajalka
) و بجلنى (
bajalni
) ع . اسم فعل يعنى حسبك و حسبنى .

بجلى

(
bajli
) ع . اسم فعل بمعنى بجلنى .

بجلى

(
bajaliy
) ص . ع . منسوب بقبيلهء بجلة .

بجم

(
bajm
) م . ع . بجم بجما و بجوما ( از باب ضرب ) : خاموش ماند از عجز بيان و يا از ترس و بيم و درنگ نمود و منقبض گرديد .

بجم

(
bojm
) و (
bejm
) ا . پ . گز نازك كه ثمر درخت گز باشد .

بجملگى

(
be - jomlegi
) م ف . پ . عموما و جميعا . و بالتمام و همگى .

بجميع

(
be - jami '
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به همه و از همه جهة .

بجنس

(
be - jens
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به قسم و بنوع .

بجنود

(
bojnud
) ص . پ . فريادى و غوغائى و فتنه‌انگيز .

بجوج

(
bajuj
) ا . خ پ . نام شخصى كه در ديوثى مشهور بود .

بجوجيا

(
bajuji
) ا . پ . پلغت زند و پازند مادهء از هر حيوانى و فرج زنان .

بجود

(
bojud
) م . ع . بجد بالمكان بجودا ( از باب نصر ) : مقيم گرديد در آنجاى و بجدت الابل : لازم گرفتند آن شتران چراگاه را .

بجودات

(
bojud t
) ا خ . ع . چند موضع بديار بنى سعد .

بجور

(
bejvar
) ا خ . پ . ولايتى ما بين كابل و هند .

بجوس

(
bojus
) م . ع . دشنام دادن يق بجس فلانا بجوسا : دشنام داد فلان را ( و الفعل من نصر و ضرب ) .

بجول

(
bojul
) ا . پ . استخوان شتالنگ و كعب و بجل (
bojol
) .

بجول

(
bojul
) م . ع . بجل بجلا و بجولا مر . بجل (
bojl
) و بجل بجالة و بجولا . مر . بجالة .

بجوم

(
bojum
) م . ع . بجم بجما و بجوما . مر . بجم (
bajm
) .

بجهة

(
be - jahat
) پ . كلمهء تعليل - مأخوذ از تازى - يعنى از براى و بواسطه و از بابت .

بجيد

(
bojayd
) ا خ . ع . شخصى و ام بجيد : كنيهء زنى .

بجير

(
bajir
) ا . ع . از اتباع كثير گويند كثير بجير .

بجير

(
bojayr
) ا . ع . مصغر ابجر (
abjar
) و در مثل گويند عير بجير بجرة يعنى عيوبه . و كذلك نسى بجير بجره . و نيز بجير از اعلام است .

بجيس

(
bajis
) ا . ع . چشمهء بسيار آب .

بجيل

(
b jil
) ص . ع . ستبر از هر چيز و وسيع و فراخ . حديث القبور : السلام عليكم اصيتم خيرا بجيلا . و رجل بجيل : مردى كه او را تعظيم كنند و مهتر بزرگ با عظمت و جمال مانند رجل بجال و شيخ بجيل : پير مرد تنومند .

بجيلة

(
bajilat
) ا خ . ع . قبيله‌اى در يمن از اولاد معد بن عدنان .

بچ

(
boc
) ا . پ . اندرون لنبوس دهان . و موى پيش سر .

بچبچ

(
boc - boc
) ا . پ . حرفى كه در نهايت آهستگى گويند . و سرگوشى و نجوا و شبان بواسطهء اين لفظ بز را پيش خود مىخواند و نوازش مىكند .

بچراغ رسيدن

(
be - cer q - rasidan
) ف ل . پ . بدولت رسيدن و يا به خدمت دولتمندى رسيدن .

بچرك

(
becrak
) و (
becrek
) ا . پ . سخره . و فريب‌خورنده .

بچش

(
bacae
) ا . پ . نرمهء بينى و پره‌هاى بينى . و سستى و رنج و مشقت .

بچشك

(
bececk
) ا . پ . پزشك و طبيب و گياه‌فروش . و طبيعت .

به چشم

(
be - cecm
) پ . كلمه‌اى كه در جواب استعمال كنند يعنى باميل و رغبت اطاعت مىكنم و چون به كسى گويند اين كار را بكن در جواب مىگويد به چشم يعنى اطاعت مىكنم و به چشم آمدن : در چشم زخم گويند يعنى آزار و آسيب به كسى رسيدن . و به چشم كردن : انتخاب نمودن و نشان كردن و تند و تيز نگريستن و چشم‌زده كردن و چشم زخم رسانيدن .

بچك

(
bacak
) ا . پ . يك نوع سلاحى و هر آلت برنده .

بچكاندن

(
be - cak ndan
) و بچكانيدن (
be - cak nidan
) ف م . پ . چكانيدن و تقطير كردن .

بچكله

(
bacele
) ا . پ . بجكله و بطرى سنگى و خمرهء محكم جهة شراب .