تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 523

مساهمون:

ص٥٢٣
بقلهء اترجيه .

بالو

(
b lu
) ا . پ . برادر پدرى و مادرى . و ازخ و ثؤلول . و آواز حزين . و بهق و شادانه .

بالوا

(
b lv
) ا . پ . ناخوشى كه در انسان عارض شده ناخنها را بريزاند .

بالواجب

(
bel - v jeb
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور واجب و بطور لازم و حتمى .

بالواد

(
b lv d
) ا . پ . مرغى كلان جثه كه شوات و بتازى حبارى گويند .

بالوار

(
b l - v r
) ص . پ . بالدار و صاحب بال .

بالوازه

(
b lv ze
) ا . پ . بازيچهء اطفال كه آلاكلنگ نيز گويند .

بالواسه

(
b lv se
) ا . پ . تار جامه و بافته مقابل پود .

بالوانه

(
b lv ne
) ا . پ . مرغى كوچك و سياه كه مردم شيراز واشه گويند .

بالواه

(
b lv h
) ا . پ . پرنده‌اى كه بتازى خطاف گويند .

بالوايه

(
b lv ye
) ا . پ . پرستوك و يا ابابيل .

بالودن

(
b ludan
) ف ل . پ . باليدن و نمو كردن و بزرگ شدن . و افزودن .

بالوده

(
b lude
) ص . پ . افزوده . و نمو كرده و بزرگ شده .

بالور

(
b l - var
) ص . پ . بال‌دار و صاحب بال .

بالورته

(
b lvarte
) ا . پ . گنجشك . و چلچله . و خفاش .

بالورگى

(
b lurgi
) ا . پ . آلتى كه بدان مايعات را صاف كنند .

بالوس

(
b lus
) ا . پ . كافور مغشوش .

بالوش

(
b luc
) ا . پ . بالوس . و بت و شپش . و ص . چيز چركين .

بالوعة

(
b luat
) ا . ع . چاه سر تنگ در خانه كه در آن آب باران و جز آن جمع شود . و جاى دست و رو شستن . ج : بلاعة (
ball at
) و بلوعة (
balluat
) و بواليع و بلاليع .

بالول

(
b lul
) ا . ع . آب اندك يق ما فى البئر بالول اى شىء من الماء .

بالويه

(
b luye
) ا . پ . چلچله و مرغ بهشتى .

باله

(
b le
) ا . پ . قسمى از جوال .

بالى

(
b li
) ص . ع . كهنه و مندرس . و ثوب بال : جامهء كهنه گرديده .

باليدگى

(
b lidegi
) ا . پ . روئيدگى . و افزونى . و انبات . و تكبر .

باليدن

(
b lidan
) ف ل . پ . نمو كردن و افزون گرديدن . و بزرگ شدن .

باليده

(
b lide
) ص . پ . بزرگ شده و نمو كرده . و آدم باليده : تنومند . و درخت باليده : بلند شده .

باليسر

(
b leysar
) ا خ . پ . نام شهرى در هندوستان .

باليك

(
b lik
) ا . پ . كفش و پاپوش چرمى .

بالين

(
b lin
) ا . پ . آنچه در زير سر و بدن در وقت خواب و استراحت گذارند . و بالش . و بستر .

بالين‌پرست

(
b lin - parast
) ص . پ . مردم تنبل و بيكاره و هيچ‌كاره .

باليوس

(
b lyus
) ا خ . پ . ولايت قندهار .

بام

(
b m
) ا . پ . سقف و پوشش خانه . و طرف بيرونى و يا درونى سقف . و پشت بام طرف بيرونى . و بامداد و صبح پگاه و فجر . و وام و قرض . و تاربم يعنى تار گنده‌اى كه در ساز نهند . و ا خ . قلعه‌اى در ماوراء النهر . و بام بديع و بام رفيع و بام فراخ و بام گشاده رواق و بام نهم و بام منيع : آسمان نهم . و بام بلند ا . : عمارت مرتفع . و بام چشم : پلك چشم . و بام خضرا : آسمان . و بام زمانه : فلك قمر . و بام مسيح : آسمان چهارم . و بام نشستن ف ل . : خراب شدن و ويران گشتن .

بام

(
b m
) ص . پ . رنگ و فام مانند سرخ بام .

بامبره

(
b m - bare
) ا . پ . لياقت و شأن و درجه .

بامداد

(
b md d
) و بامدادان (
b md d n
) م ف . پ . صبح زود و صبح پگاه و وقت طلوع فجر . و ما بين طلوع فجر و برآمدن آفتاب و بين الطلوعين و غدوه و غداة .

بامدادى

(
b md di
) ص . پ . منسوب به بامداد .

بامر الله تعالى

(
be - amrell he - ta l
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - يعنى بفرمان خداى تعالى .

بامره

(
b m - rah
) ا . پ . رازينه و نردبان .

بامزد

(
b m - zad
) ا . پ . كوس و نقاره .

بامزه

(
b - maze
) ص . پ . لذيذ و خوش‌مزه و خوش گوار .

بامس

(
b mas
) و (
b mos
) ص . پ . كسى كه از توقف در جائى كه غير وطنش بود دلگير شود و نتواند از آن جاى خارج گردد و نيز كسى كه در وطن پايبند و عاجز شود و بعسرت و پريشانى گذران نمايد . و سير از دنيا .

بامستون

(
b m - setun
) ا . پ . ايوان . و بالاخانه .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 523 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )