تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 521

مساهمون:

ص٥٢١

بالاگر

(
b l - gar
) ا . پ . چوب بزرگ . و شاه تير و حمال عمارت . و بالار و ستون .

بالال

(
b l l
) ا . پ . مر . بالار .

بالان

(
b l n
) ا . پ . دهليز خانه و فضاى ما بين دو در . و تله‌اى كه بدان جانوران گيرند .

بالان

(
b l n
) ص . پ . بالنده و نمو كننده و جنبان و متحرك و بلندشونده .

بالاندن

(
b l ndan
) ف ل . پ . باليدن و روئيدن . و ف م . باليدن كنانيدن .

بالنده

(
b lande
) ص . پ . روياننده . و جنباننده . و جنبيده .

بالانشين

(
b l - necin
) ص . پ . صدرنشين .

بالانه

(
b l ne
) ص . پ . جنبنده . و روينده . و متحرك . و بالنده . وا . دهليز و فاصلهء ما بين دو در .

بالانى

(
b l ni
) ص . پ . جنبيدنى و قابل جنبش . وا . اسب پالانى . و هر چيز كه بپوشاند سر را .

بالانيدن

(
b l nidan
) ف م . پ . جنبانيدن و حركت دادن . و ستودن و توصيف كردن و تعريف كردن . و گذاشتن مويها را تا برويد .

بالاور

(
b l - var
) ا . پ . كوزهء پر آب .

بالاهمت

(
b l - hemmat
) ص . پ . با همت و عالى همت و سخى و جوانمرد . و پاك‌نژاد . و نيكوكار و محسن .

بالاى

(
b l y
) ا . پ . بالا و اسب جنبيت و كوتل .

بالايانيدن

(
b l y nidan
) ف م . پ . منبسط كردن و پهن كردن و فرش كردن . و دست رسانيدن به چيزى . و غلبه كردن . و غلطانيدن . و انداختن . و سفارش كردن . و طولانى شدن . و برابر گشتن و هم پايه شدن و رسيدن و پخته شدن . و گل‌آلود شدن . و غلطيدن .

بالايك

(
b l yak
) ا . پ . پشه . و مگس خرد و كوچك .

بالائى

(
b l 'i
) و بالائين (
b l 'in
) ا . پ . بلندى . و ص . فوقانى .

بالائيدن

(
b l 'idan
) ف م . پ . پالانيدن و بربالائيدن : تحريك كردن و برانگيختن .

بالبداهه

(
bel - bed he
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ناگهان و بىفكر و انديشه و بطور بديهه .

بالبوس

(
b lbus
) ا خ . پ . ولايت قندهار .

بالپر

(
b lpar
) ا . پ . قبول عادات نيكو .

بآلة

(
ba lat
) م . ع . بؤل بآلة و بؤلة ( از باب كرم ) : ضعيف و نزار گرديد .

بالة

(
b lat
) ا . ع . قاروره . و توشه دادن و معرب بيله كه طبلهء عطار باشد . و ا خ . موضعى بحجاز . وا . آهنى كه بدان ماهى شكار كنند .

بالة

(
b lat
) م . ع . التفات كردن و باك داشتن يق ما اباليه و به بالا و بالة و بلاء و مبالاة : التفات نمىكنم و باك نمىدارم و اصل بالة بالية بود حذفو الياء تخفيفا .

بالة

(
b llat
) ا . ع . خير و نيكوئى يق لا تبلك عنه بالة اى لا يصيبك خير .

بالتخصيص

(
bettaxsis
) م ف . پ . مأخوذ از تازى - خصوصا و مخصوصا و بويژه .

بالتصريح

(
bettasrih
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور صراحت و صراحة . و مشروحا و مفصلا .

بالتفصيل

(
bettafsil
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تفصيل .

بالتمام

(
bettam m
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - همگى و جملگى .

بالتيك

(
b ltik
) ا خ . پ . جزئى از اوقيانوس اطلس كه آبهاى روس و آلمان و دانمارك و سوئد و فنلاند و استونى و لتونى و ليتوانى و دانتزيك و لهستان در آن مىريزد .

بالجمله

(
bel - jomle
) پ . كلمه رابطه كه در اختصار كلام استعمال كنند مانند الحاصل و القصه و بارى و بهر جهة .

بالح

(
b leh
) ا . ع . زمينى كه چيزى نروياند .

بالد

(
b led
) ص . ع . مقيم و ملازم جائى .

بالدة

(
b ledat
) ع . از اتباع تالدة است حديث : العباس بالدة تالدة : مر . تالدة .

بالذات

(
bezz t
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - شخصا و به خودى خود . و اصلا و ذاتا و طبعا . و اصلا و بالذات يعنى به خودى خود .

بالرفاء و البنين

(
berraf e - valbanin
) ع . كلمه‌ايست كه در زناشوئى گويند يعنى مجتمع و برچسبان و بارفائيت و آرام باشند و داراى اولادهاى ذكور گردند . و قد نهى عنه كراهة لعادتهم او لما فيه من التنفير عن البنات و كان اذا رفا قال بارك الله لك و عليك و جمع بينكما على خير .

بالزن

(
b l - zan
) ص . پ . جنبنده . و بال‌زننده . و پرنده . ا . كاروبار .

بالزين

(
b l - zin
) ا . پ . اطراف و دامنه‌هاى زين .

بالست

(
b last
) ا . پ . دختر بكر و دوشيزه .

بالستن

(
b lostan
) ف م . پ . تبريك كردن و تبريك گفتن .

بالش

(
b lec
) م ح . پ . باليدن . وا .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 521 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )