تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 38

مساهمون:

ص٣٨
عبد الصمد همدانى طاب ثراه مشغول تحصيل مىگردد و با جدامى اين بندهء مصنف مرحوم ملا محمد شهيد كوهبنانى در خدمت آن بزرگوار تحصيل معارف و فضايل مىكند و پس از شهادت مرحوم ملا عبد الصمد از راه همدان در سال 1214 بايروان معاودت مىنمايد و پس از چندى بمكهء معظمه زادها اللّه شرفا و تعظيما مشرف مىشود و پس از مراجعت چون ايروان در تصرف دولت روس درآمده بود سكناى در آن جا را جايز ندانسته به شهر تبريز مهاجرت مىنمايد و از جانب نايب السلطنه عباس ميرزا مورد تفقدات مىشود و سمت ملا باشيگرى اولاد مرحوم نايب السلطنه را تحصيل مىكند تا در زمان سلطنت شاهنشاه محمد شاه طاب ثراه شخص اول و صدر اعظم دولت عليهء ايران مىگردد . و در زمان صدارت برحسب وصاياى مرحوم ملا عبد الصمد اعلى اللّه مقامه در احسان به فقرا و ضعفا كوتاهى نكرده در آبادانى مملكت كوشيده و خبرات و مبرات ويرا همه ديده و شنيده‌اند . و پس از فوت آن شاهنشاه و استعفاى از صدارت به عتبات عرش درجات تشرف جسته و در سال 1265 هجرى در كربلاى معلى برحمت ايزدى مىپيوندد و اكنون مقبرهء آن مرحوم مزار عامه است .

آقال

(
q l
) ا . پ . افگندنى و سقط و به كار نيامدنى و تراشه و خلاشه و جز آن .

آقاواينى

(
q v yni
) ص . پ . - مأخوذ از مغولى - منسوب به شاهزادگان خانوادهء سلطنتى . و شريعت آقاواينى : نگاهداشتن پاس حقوق خويشاوندى .

آقايان

(
q y n
) پ . ج آقا .

آقائى

(
q 'i
) ا . پ . - مأخوذ از مغولى . جاه و جلال برادر كلان . و شاهزادگى و سلطنت .

آقچه

(
qce
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - روپيه و اشرفى .

آق سنقر

(
q - sonqor
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - يك نوع مرغ شكارى . و زور . و آفتاب . و ا خ . يكى از پادشاهان تركستان .

آقشام

(
qc m
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - نوبتى كه لشكريان با شيپور و بالابون در وقت غروب آفتاب نوازند .

آقشته

(
qecte
) ا . پ . انبار خانه و مخزن .

آقطى

(
qti
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يك قسم از خمان .

آق مزار

(
q - maz r
) ا خ . پ . چپر خانه‌اى در راه زنجان و تبريز در ميانهء نيك پى و سرچم . و نام دهى .

آقوش

(
quc
) ا . پ . شير بيشه . و ببر . و پلنگ .

آك

(
k
) پ . كلمه‌ايست كه چون در آخر اسمى درآيد دلالت مىكند بر نسبت و تشبيه مانند مغاك و تباك .

آك

(
k
) ا . پ . عيب و عار و آسيب و آفت . و ده آك ص . يعنى داراى ده عيب كه تازيان آن را تازيگانيده و ضحاك گفته‌اند .

آكا

(
k
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - برادر كلان .

آكال

(
k l
) ع . ج . آكلة (
kelat
) . و ذو الآكالال ج ا . : مهتران قبيله كه چهارم حصهء غنيمت بهر خود گيرند . و آكال الملوك : مأكل پادشاهان . و آكال الجند : ارزاق لشكر .

آكام

(
k m
) ع . ج . اكمة (
kammat
) .

آكام

(
k m
) ا . پ . قارچ و سماروغ .

آكپ

(
kop
) ا . پ . گرداگرد اندرون دهان . و آبنوس .

آكچ

(
kac
) ا . پ . قلاب . و قلابى كه بدان يخ را در يخچال اندازند . و قلابى كه كشتى بانان بدان كشتى دشمن را بسوى خود كشند . و ميوهء صحرائى كه گياه آن را علف شيران و لفاح برى نامند .

آكح

(
kah
) ا . پ . جلاب كه عبارت از داروى چندى است در آب جوشانيده و صاف كرده .

آكحج

(
kahj
) ا . پ . آكح و جلاب .

آكخ

(
kax
) ا . پ . آكح و جلاب .

آكركره

(
karkare
) ا . ريشهء گياهى از طايفهء بابونه كه عاقر قرحا نيز گويند .

آكس

(
kos
) ا . پ . قلم آهنى كه سنگ تراشان بدان سنگ تراشند . و مالهء بنائى . و چوبى كه در سرش قلاب بود .

آكسته

(
kaste
) ص . پ . محكم بسته .

اكسه

(
kase
) ص . پ . آويخته و آويزان . و چنگ در چيزى زده .

آكشته

(
kacte
) ص . پ . محكم و مستحكم و استوار . و مضبوط . و موفور و سرشار و پر .

آكل

(
kal
) ص . ع . اكول‌تر و خورنده‌تر . و آكل نفسه فريبون .

آكلة

(
kelat
) ا . ع . ماشيه‌اى چرنده . و زنگ و غانغرايا . و آكلة اللحم : كارد . و چوب دستى آهن‌دار . و آتش . و تازيانه .

آكله

(
kele
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح طب بيمارى كه عضو از آن خورده شود .

آكنج

(
kanj
) ا . پ . قلابى كه بدان يخ در يخدان اندازند .

آكنده

(
kande
) و (
konde
) ا . پ . اصطبل و معاف .

آكو

(
ku
) ا . پ . پرندهء شوم نامبارك كه بوم نيز گويند .

آكوچ

(
kuc
) ا . پ . يك نوع ميوه كه داراى چندين هسته است و ازگيل نيز گويند .

آكورس

(
kurs
) ج ا خ . پ . جزاير چندى در اقيانوس اطلس متعلق بدولت پرتغال