تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 501

مساهمون:

ص٥٠١
و دملها توليد گردد .

باد دست

(
b d - dast
) ص . پ . مردم . تهىدست . و مسرف و هرزه خرج و تلف كنندهء مال .

باد دم

(
b d - dam
) ص . پ . كسى كه خود را پر از باد نخوت و غرور كند و متكبر و مغرور .

بادر

(
b dar
) ا . پ . روز بيست و نهم از هر ماه شمسى . و كاهو . و باد سرخ .

بادر

(
b dar
) ص . پ . تازه و سبز . و مرطوب .

بادر

(
b dar
) ا . ع . ماه تمام . و غلام تمام در جوانى . و ميوهء رسيده .

بادرام

(
b dr m
) ص . پ . بادرم .

بادران

(
b d - r n
) ا خ . پ . فرشته‌اى كه بادرا حركت دهد و از جائى به جائى برد . و ص . مردم متكبر و صاحب نخوت . و طالب سرى و سرورى . و كسى كه باد مىزند . و ا . بادزن و مروحه .

بادرة

(
b derat
) ا . ع . ج : بوادر . تيزى خشم . و شتاب‌زدگى يق اخشى عليك بادرته . و خطاى در فعل و يا قول كه از خشم پديد آيد يق بدرت منه بوادر غضب . و تيزى شمشير . و سخن بىانديشه . و برگ حواءة . و آنچه ز گياه اول درمىآيد و اسپرك تازه و بهتر آن . و گوشت ميان كتف و گردن يق فرجع بها ترجف بوادره . و دو گوشت پارهء بالاى رگ رغثاى مردم . و اسفل تندره .

بادرد

(
b - dard
) ص . پ . مردم با رحم و مروت . و نيز بادرد موجع و داراى درد و وجع .

بادرس

(
b d - ras
) ا . پ . خانه‌اى كه از هر چهار طرف آن باد آيد . و نفس‌كش . و دودكش .

بادرم

(
b d - rom
) ص . پ . بيهوده و تباه . و از كار بازمانده . وا . كار بيهوده و عبث . و مردم رعيت .

بادر نجبويه

(
b d - ranj - buye
) ا . پ . مر . بادرنگبويه .

بادرنگ

(
b d - rang
) ا . پ . نوعى از خيار كه خيار بالنگ نيز گويند . و نوعى از ترنج كه بالنگ نيز گويند . و اسب جلد و تند و تيز . و نوعى از گهواره كه بيآويزند و كودك را در آن گذاشته حركت دهند . و بيمارى در روده با نفخ و قراقر و پيچش ناف كه سببش غصه و اندوه بود .

بادرنگبو

(
b d - rang - bu
) و بادرنگبويه (
b d - rang - buye
) ا . پ . گياهى معطر و در خواص شبيه به نعناع .

بادرنگين

(
b d - rangin
) ا . پ . شعر چه قصيده و غزل باشد و يا قطعه و دو بيتى . و يك نوعى از خيار .

بادرو

(
b d - ru
) ا . پ . بادرنجبويه . و نوعى از خيار .

بادروج

(
b d - ruj
) ا . پ . گل بستان افروز . و گياه خوشبوئى كه ريحان كوهى و ترهء خراسانى نيز گويند .

بادروچه

(
b d - ruce
) ا . پ . گياهى

بادروز

(
b d - ruz
) ا . پ . تحفه و هديه و بخشش . و نام گياهى خوش بوى كه ريحان نيز گويند .

بادروزبويه

(
b d - ruz - buye
) ا . پ . گياهى كه بوى ترنج مىدهد . و برگهاى آن شكافته مىباشد .

بادروزه

(
b d - ruze
) ص . پ . پايدار و چيزى كه مردم را هميشه در كار باشد . و ا . هر روزه و هميشه . و قوت و خوراك هر روزه . و جامهء كهنه . و لباسى كه هر روزه پوشند .

بادروك

(
b d - ruk
) ا . پ . مر . بادروج .

بادروم

(
b d - rum
) و بادرونه (
b d - rune
) ا . پ . بادرنجبويه و ريحان كوهى .

بادره

(
b dreh
) ا . پ . سخن گفتن بىانديشه . و تندى و تيزى در كار .

بادره

(
b dreh
) و (
b dareh
) ا . پ . پارچهء تنبان و شلوار .

بادريس

(
b d - ris
) و بادريسه (
b d - rise
) ا . پ . فلكه‌اى از چوب و يا چرم كه در گلوى دوك كنند تا آنچه مىريسند يك جا جمع شود . و كماچهء ديرك خيمه . و تابى كه بدوك مىدهند . و بادزن . و گردش و دوران .

بادريسه چشم

(
b d - rise - cacm
) ص . پ . مردم يك چشم و اعور . وا . جن و شيطان و دجال .

بادريش

(
b d - ric
) و بادريشه (
b d - rice
) ا . پ . خيار . و برنج . و ناخوشى و بيمارى .

بادريه

(
b d - rie
) ا . پ . بادزن بزرگى از چوب كه بسقف آويزان كنند و چون آن را بجنبانند مگسها را بيرون كرده و هواى آنجاى را تجديد نمايد . و آن را بادفر نيز گويند .

بادزد

(
b d - zad
) ا . پ . گردباد . و باد تند و سخت .

بادزم

(
b d - zam
) ا . پ . كار عبث و بىنفع . و معجون ترياق .

بادزن

(
b d - zan
) ا . پ . مروحه و هر چيزى كه بدان باد زنند .

بادزنام

(
b d - zan m
) ا . پ . تيرك و عمود چادر .

بادزنه

(
b d - zane
) ا . پ . بادزن و مروحه .

بادزهر

(
b d - zahr
) ا . پ . پازهر كه
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 501 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )