تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 500

مساهمون:

ص٥٠٠

بادبروت

(
b d - borut
) و بادبرود (
b d - borud
) ا . پ . تكبر و غرور . و ص . متكبر و مغرور و لاف‌زن و آنكه بر خود ناز و فخر كند و فياش و بادبر .

بادبره

(
b d - bare
) ا . پ . روز بيست و دويم بهمن ماه . گويند هفت سال در ايران باد نيامد تا روزى شبانى نزد كسرى آمد و گفت دوش آن قدرباد آمد كه موى در پشت گوسفندان بجنبيد . آن روز را شادى كرده بدين نام ناميدند .

بادبره

(
b d - bore
) ا . پ . پارچه‌اى گرد و كوچك از چوب كه در هنگام رشتن و چرخانيدن دوك آن را بر وى دوك نصب كنند . و چرخ .

بادبمشت

(
b d - be - moct
) ص . پ . بىبر و بىثمر و بىحاصل .

بادبيزن

(
b d - bizan
) ا . پ . بادزن و مروحه .

بادپا

(
b d - p
) و بادپاى (
b d - p y
) ص . پ . سريع السير و تندرو و تيزتك . و بادپاى وهم يعنى در سرعت سير مانند وهم و خيال است .

بادپالا

(
b d - p l
) ا . پ . چيزى كه شراب بدان صاف كنند و باده پالا نيز گويند .

بادپر

(
b d - par
) ص . پ . كسى كه بر خود فخر كند و چيزى كه در وى نباشد ادعا كند . وا . بادير كه بازيچهء چوبين كودكان بود و چوبى از عمارت كه سر آن از ديوار بيرون باشد . و چوبى كه دو سر آن در دو ديوار عمارت بود .

بادپران

(
b d - parr n
) ص . پ . بادپر و فياش .

بادپرك

(
b d - parak
) ا . پ . بادبرك و كاغذ باد .

بادپروا

(
b d - parv
) ا . پ . خانه‌اى كه داراى بادگير بود . و گذرگاه باد . و روزنى كه جهت آمد و شد باد در ديوار عمارت گذارند .

بادپروا

(
b d - parv
) ص . پ . آنكه در نزد وى همه چيز يكسان و بىتفاوت باشد .

بادپره

(
b d - pare
) ا . پ . تراشهء چوب كه در هنگام تراش مىريزد . و فرودگياه .

بادپزان

(
b d - paz n
) ص . پ . متملق و خوش‌آمدگوى .

بادپسين

(
b d - pasin
) ا . پ . باد دبور .

بادپيچ

(
b d - pic
) ا . پ . ريسمانى كه در ايام عيد و جشن از جائى آويزند و زنان و كودكان در آن نشينند و در هوا آيند و روند كنند .

بادپيما

(
b d - paym
) ص . پ . مردم مفلس لاابالى بىفايده‌گوى و دروغ‌گوى . و مردم پرخور . و باده‌پرست . و زلف تاب‌دار . و اسب و شتر تيزرو و تيزرفتار . و مردم سياح بيابان گرد .

باد پيمودن

(
b d - paymudan
) ف ل . پ . كار بىنفع و بىفايده و بيهوده كردن . و از روى عدم تحقيق سخن گفتن . و شراب خوردن .

بادتخم

(
b d - toxm
) ا . پ . رازيانه و بادبان .

بادخان

(
b d - x n
) ا . پ . بادگير و گذرگاه بادخواه در بلندى و يا پستى باشد .

بادخانه

(
b d - x ne
) ا . پ . بادگير . و قله و بلندى .

بادخانى

(
b d - x ni
) ا خ . پ . چشمه‌اى در قريهء هوا از قريه‌هاى دامغان .

بادخايه

(
b d - x ye
) ا . پ . خايهء متورم و آماس كرده . و كسى كه گرفتار آماس خايه و فتق باشد .

بادخن

(
b d - xan
) ا . پ . رهگذر باد و بادگير . و خانهء بادگيردار . و تندباد و طوفان و گردباد .

بادخوار

(
b d - x r
) ا . پ . بادخورك . وا . و ص . بادخايه .

بادخوان

(
b d - x n
) ص . پ . مردم هرزه‌گوى . و خوش‌آمدگوى و معرف .

بادخور

(
b d - xor
) ا . پ . دريچه‌اى كه در بالاى عمارات جهت تجديد هوا قرار دهند .

بادخورا

(
b d - xor
) ا . پ . كچلى و اطلسى سر .

بادخورك

(
b d - xorak
) ا . پ . مرغكى سياه و كوچك و بيشتر در پرواز و از طيور مسافر و گفته‌اند كه ابابيل همين مرغ است و آن را به فارسى زازال نيز گويند .

بادخون

(
b d - xun
) ا . پ . رهگذر باد و بادگير . و خانهء ييلاقى . و جريان آب . و متاع و اسباب خانه . و رسم و نشان خانه . و شكل خانه .

بادخيز

(
b d - xiz
) ا خ . پ . ناحيه‌اى از اعمال هرات كه اكنون معروف ببادغيس است .

باددار

(
b d - d r
) ص . پ . مردم متملق و هيچ انگار . و مردم متكبر و صاحب غرور . پرباد و آماس كرده و آماسيده . و مردم دنيادار . و كسى كه جن داشته باشد .

باد در تام

(
b d - dar - t m
) ا . پ . زكام .

باد در سر

(
b d - dar - sar
) ا . پ . غرور و تكبر . و انديشهء فاسد . و خودبينى .

باد در كف

(
b d - dar - kaf
) و باد در مشت (
b d - dar - moct
) ص . پ . تهى دست و مفلس و گدا .

باددژم

(
b d - dejam
) ا . پ . ناخوشى كه بسبب برخورد باد به بدن عارض شود .

باد دژنام

(
b d - dejn m
) ا . پ . غلبه و سيارى خون در اعضا كه بسبب آن ريشها