تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 355

مساهمون:

ص٣٥٥
و دستار بستن بر سر . و شتاب رفتن . و دم برداشتن اسب در دويدن و ناقه وقت گشنى . و اكتار فلان : آماده شد فلان براى دشنام دادن .

اكتياز

(
ekti z
) م . ع . آب گرفتن بكوزه .

اكتياس

(
ekti s
) م . ع . بازداشتن كسى را از حاجتش يق اكتاسه عن حاجته .

اكتيال

(
ekti l
) م . ع . پيمودن . و پيمودن جهت ديگرى يق اكتال الطعام له . و پيمودن براى خود . و اكتلت عليه : گرفتم از آن .

اكتيام

(
ekti m
) م . ع . بر سر انگشتان نشستن

اكتيان

(
ekti n
) م . ع . چون واوى باشد بودن . و هست شدن . و ضامن شدن يق اكتان به اى تكفل به . و چون يائى باشد اندوهگين شدن .

اكتيتاء

(
ektit '
) م . ع . پر خشم گرديدن و بىآرام و تفته شدن . و نيك ستودن خود را .

اكثاب

(
eks b
) ع . ج كاثبة .

اكثاب

(
eks b
) م . ع . كثبة خورانيدن كسى را . و نزديك كسى رسيدن يق اكثبه و له و منه . و پهلو دادن شكار و توانائى دادن شكارچى را بر شكار كردن آن يق اكثبك الصيد فارمه : پهلو داد و توانا كرد ترا شكار پس تير بينداز بر وى .

اكثاث

(
eks s
) م . ع . بسيار و انبوه و كوتاه و پيچان ريش گرديدن .

اكثار

(
eks r
) م . ع . افزودن و بسيار گردانيدن . و بسيار آوردن سخن و جز آن . و بركردن خرمابن . و بسيار مال شدن .

اكثار

(
eks r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افزونى و زيادتى . و افراط . و بسيارى .

اكثاف

(
eks f
) م . ع . نزديك كسى شدن . و توانا گردانيدن كسى را بر خود يق اكثف منك اكثافا .

اكثام

(
eks m
) م . ع . قادر گردانيدن شكار شخص را و نزديك وى شدن يق اكثمك الصيد . و اكثم القربة : پر كرد خيك را . و اكثم فى بيته : پنهان گرديد در خانهء خود .

اكثبة

(
aksebat
) ع . ج كثيب (
kasib
) .

اكثر

(
aksar
) ص . ع . بيشتر .

اكثر

(
aksar
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بيشتر و فراوان‌تر . و متعددتر . و بسيار . و ا . عدهء زياد . و اكثر اوقات : بيشتر هنگامها .

اكثريت

(
aksariyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بسيارى و افزونى . و زيادتى در عدد . و بيشترى و كثرت .

اكثع

(
aksa '
) ص . ع . مرد سرخ و يا ستبر لب .

اكثف

(
aksaf
) ص . ع . تيره‌تر . و ستبرتر و كثيف‌تر .

اكثم

(
aksam
) ص . ع . مرد فراخ شكم و آلوده و سير شكم .

اكثم

(
aksam
) ا . ع . زهار فربه و پر گوشت و راه فراخ . و از اعلام است . و يحيى بن اكثم . ا خ . : قاضى القضاة از اصحاب شافعى و معاصر با مأمون - و مأمون را از امر بتحليل متعه و برداشتن اين بدعت از ميان مسلمانان ترسانيده و برگردانيد و مجبورا او را بر امر بحرمت آن و بقاى اين بدعت وادار كرد .

اكثوث

(
aksus
) ا . ع . مر . كثوت .

اكج

(
akaj
) ا . پ . ميوه‌ايست كوهى كه در طهران زالزالك و در كرمان كل كوهى و بتازى زعرور گويند .

اكحال

(
akh l
) ع . ج كحل (
kohl
) .

اكحال

(
ekh l
) م . ع . گياه برآوردن گرفتن زمين . و اكحل القحط : سخت گرديد قحط .

اكحال

(
ekh l
) ا . ع . سختى قحط .

اكحت

(
akhat
) ص . ع . كوتاه بالا .

اكحل

(
akhal
) ص . ع . مرد سرمه‌گون چشم .

اكحل

(
akhal
) ا . ع . رگ ميانى دست كه رگ هفت اندام و ميزاب البدن نيز گويند .

اكحوان

(
akhav n
) و (
okhov n
) ا . بابونهء گاوچشم .

اكحيلال

(
ekhil l
) م . ع . اكحالت الارض بالنبات : سبزى گياه را نمودار كرد زمين .

اكد

(
akd
) م . ع . اكد الحنطة اكدا ( از باب نصر ) : به پا كوفت گندم را و وياست كرد .

اكداء

(
ekd '
) م . ع . چون مهموز باشد از روئيدگى بازداشتن گياه . و چون يائى باشد متكون نكردن كان گوهر را يق اكدى المعدن . و بازگردانيدن شخص را از چيزى . و به زمين درشت و سخت رسيدن حافر يق اكدى الحافر اى بلغ الكدية فلا يمكنه ان يحفر . و كذا حفر فاكدى . و يافتن خواسته و يا مثل آن يق سئله فاكدى اذا وجده مثلها . و زفتى كردن و كم خير شدن و منه قوله تعالى :
أَعْطى قَلِيلًا وَ أَكْدى
اى قطع القليل . و يا كم گردانيدن دهش را .

اكداد

(
akd d
) ص ج . ع . فرقه فرقه يق رأيت القوم اكدادا : ديدم آن قوم را فرقه فرقه . و قوم اكداد : قوم شتابان .

اكداد

(
akd d
) م . ع . بند كردن . و باز ايستادن از كارى .

اكدار

(
akd r
) ع . ج كدر .

اكداس

(
akd s
) ع . ج كدس .

اكداش

(
ekd c
) م . ع . بعطاى كسى رسيدن يق اكدشت منه عطاء .

اكداف

(
ekd f
) م . ع . اكدفت الدابة :