تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 357

مساهمون:

ص٣٥٧

اكرفس

(
akrafs
) ا . پ . مر . كرفس .

اكركره

(
akarkare
) ا . پ . ريشه‌اى دوائى كه عاقر قرحا نيز گويند .

اكرم

(
akram
) ص . ع . گرامىتر . و منزه‌تر و بزرگتر .

اكرماء

(
akrem '
) ع . ج كريم .

اكروفس

(
akrufas
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - جوز رومى .

اكرومة

(
okrumat
) ا . ع . بزرگى - و جوانمردى و مردى .

اكروهك

(
okruhak
) ا . پ . صمغ خارى است بسيار تلخ كه در مرهم به كار برند .

اكرياء

(
akri '
) ع . ج مكارى .

اكريت

(
ekrit
) ا خ . پ . - مأخوذ از تركى - جزيرهء كريت كه اقريطس نيز گويند .

اكزاز

(
ekz z
) م . ع . كزاز زده گردانيدن و اكزه الله : كزاز زده گرداند او را خداى .

اكزام

(
ekz m
) م . ع . منقبض گرديدن . و اكزم عن الطعام : بسيار سير خورد .

اكزم

(
akzam
) ص . ع . فرس اكزم : اسب ستبر و كوتاه لب . و انف اكزم : بينى كوتاه . و فلان اكزم البنان : فلان بخيل است .

اكس

(
akass
) ص . ع . كوتاه دندان .

اكساء

(
aks '
) ع . ج كسء و كسوء و كسى (
cosi
) . و ركب اكساءه : بر گردن افتاد .

اكساء

(
eks
) م . ع . پشت دادن و سپس رفتن .

اكساب

(
eks b
) م . ع . ورزانيدن . و ورزيدن .

اكساد

(
eks d
) م . ع . كاسد شدن بازار . و خداوند بازار كاسد شدن .

اكسار

(
aks r
) ع . ج كسر (
kasr
) و (
kesr
) . و جفنة اكسار : كاسهء بزرگ بسيار پيوند .

اكساس

(
aks s
) ع . ج كس .

اكساف

(
aks f
) ع . ج كسف (
kesf
) . و ج ج كسفة (
kesfat
) .

اكسال

(
eks l
) م . ع . گائيدن بىانزال . يا بيرون انداختن منى را . و خواهش فرزند نكردن . و سست ساختن و در كاهلى افگندن كسى را يق اكسله الامر .

اكسح

(
aksah
) ا . ع . شل درمانده ج : كسحان (
kosh n
) .

اكسح

(
aksah
) ص . ع . برجاماندهء از دست و پا . ج : كسحان (
kosh n
) . و ما اكسحه : چه گران است آن .

اكسد

(
aksad
) ص . ع . سوق اكسد : بازار ناروان .

اكسع

(
aksa '
) ص . ع . حمام اكسع : كبوترى كه پر زير دم آن سپيد باشد .

اكسوس

(
oksus
) ا خ . پ . باصطلاح جغرافى قديم رود آمو .

اكسولاياتون

(
oksul y tun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گياهى مائى .

اكسوم

(
aksum
) ص . ع . روضة اكسوم : مرغزار تر و نمناك يا انبوه و برهم نشسته گياه .

اكسون

(
aksun
) و (
eksun
) ا . پ . جامهء سياه قيمتى كه بزرگان جهت تفاخر پوشند . و نوعى از ديباى سياه .

اكسى

(
aks
) ص . ع . فلان اكسى من فلان : فلان از فلان بيشتر است در لباس پوشيدن و در لباس بخشيدن .

اكسية

(
aksiat
) ع . ج كساء .

اكسيد

(
oksid
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - باصطلاح كيميا تركيب اكسيژن با يكى از شبه فلزات و يا فلزات كه محصول خنثى باشد و يا با تعامل قليائى .

اكسيداسيون

(
oksid sion
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - باصطلاح كيميا عمل اكسيد شدن را گويند يعنى عمل تركيب جسمى با اكسيژن .

اكسير

(
eksir
) ا . پ . باصطلاح كيميا جوهر گدازنده و آميزنده و كامل‌كننده كه ماهيت جسم را تغيير دهد يعنى جيوه را نقره و مس را طلا كند و چنين جوهرى وجود خارجى ندارد و فرص محض است . و دواهاى مايع مفيد را نيز اكسير نامند كه باصطلاح دواسازى كنونى الكسير مىنامند . و بطور مجاز نظر مرشد كامل را نيز اكسير گويند چه قلب ماهيت شخص را مىكند .

اكسيرگر

(
eksir - gar
) و اكسيرى (
eksiri
) ا . پ . كيمياگر .

اكسيژن

(
oksijen
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى يعنى مولد الحموضة - باصطلاح كيميا يكى از اجسام مفرده‌اى را گويند كه در سال 1774 ميلادى مكشوف شده و عبارت از جسمى است بخارى شكل و بىرنگ و بىبو كه به حالت سادگى در هوا موجود است يعنى هوا مخلوطى است از چند جسم بخارى شكل كه يكى از آنها اكسيژن است و در 100 جزء هوا 2008 جزء اكسيژن موجود مىباشد و حصول تنفس حيوانى بواسطهء اين جسم است و وزن مخصوص آن 1010 مىباشد و يك ظرفى كه گنجايش يك ليتر داشته باشد چون پر از اكسيژن كنند 1043 گرم وزن خواهد داشت . و اين جسم را در حرارت پست باعانت فشار زياد مىتوان مايع