تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 190

مساهمون:

ص١٩٠

ازا

(
az
) ا . پ . آزا و مصطكى . و مقابل و ضد و برابر .

ازا

(
ez
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مقابل و برابر .

ازآء

(
ez ' '
) م . ع . از آه بطنه ازآء : پر شد شكم او چندانكه جنبيدن نتواند .

ازاء

(
ez '
) م . ع . آزيته ازاء : مقابل و برابر شدم او را .

ازاء

(
ez '
) ا . ع . مقابل و برابر . و سبب زندگانى . و سبب فراخى عيش و افزونى آن . و آنچه از نورد و سنگ و چرم و بورياى خرما كه براى حفاظت حوض يا چاه باشد . و محل ريختن آب در حوض . و هو بازائه : او مقابل و برابر او است . و هم ازاؤهم : آنها اقران ايشانند . و ازاء الحرب : مقيم در جنگ . و ازاء المال : نگهبان شتران .

ازابى

(
az biy
) ع . ج ازبىّ .

ازاتة

(
ez tat
) م . ع . ازات القوم ازاتة : بسيار زيت گرديدند آن قوم .

ازاحة

(
ez hat
) م . ع . ازحته ازاحة : دور گردانيدم آن را . و ازحت علته : دور كردم علت او را .

ازاخة

(
ez xat
) م . ع . ازاخه ازاخة : دور گردانيد او را . و يكسو گردانيد .

ازادة

(
ez dat
) م . ع . توشه دادن .

ازاد

(
az d
) ا . ع . نوعى از خرما .

ازآر

(
ez ' r
) م . ع . بانگ كردن و غريدن شير .

ازار

(
az r
) ا . پ . پول و درم .

ازار

(
ez r
) ا . پ . دستار و عمامه . و شلوار و اشتيم و زيرجامه . و هر چيز كه بر كمر بسته و ساقها را بدان بپوشانند مانند لنگ و لنگى . و بند ازرا : بند شلوار . و ازار كشتيبانان : شلوار كشتيبانان و پر ازار : قعر آب و ته آب .

ازار

(
ez r
) ا . ع . چادر . و شلوار و گاه مونث آيد . ج : آزرة و ازرو ازر . و هر چيز كه بپوشد شخص را . و پرهيزگارى . و زن . و ميش ماده . و نفس . و هو عفيف الازار : او پاك‌دامن و با عفت است . الحديث : قال الله تبارك و تعالى العظمة از ارى و الكبرياء ردائى . و ازار ازار : كلمه‌ايست كه بدان ميش را براى دوشيدن خوانند .

ازاربند

(
ez r - band
) ا . پ . بند شلوار .

ازاربندى رشته

(
ez r - bandi - recte
) ا . پ . علاقه و دل‌بستگى . و علاقهء با زن .

ازارپا

(
ez r - p
) و

ازارپاى

(
ez r - p y
) ا . پ . پايجامه و زير جامه و شلوار و تنبان و لباسى كه پاها را بپوشاند .

ازارة

(
ez rat
) ا . ع . ازار و چادر . و شلوار .

ازارة

(
ez rat
) م . ع . ازاره ازارة . برانگيخت آن را به زيارت .

ازاردم

(
az rdam
) ا . پ . قسمى از لوبيا .

ازارقة

(
az reqat
) ج ا خ . ع . نام گروهى از خوارج كه منسوبند به نافع بن الازرق .

ازارود

(
az rud
) و (
ez rud
) ا خ . پ . ماوراء النهر .

ازاره

(
ez re
) ا . پ . هزاره و آن قسمت از ديوار اطاق و يا ايوان كه از كف طاقچه تا روى زمين باشد .

ازاز

(
az z
) م . ع . از ازا و ازيزا و ازازا . مر . ازّ .

از اصل

(
az - asl
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ازلاد و اصلا و قطعا و هرگز .

ازاغب

(
az qeb
) ا خ . ع . الازاغب : نام موضعى در ملك تازيان .

ازاغة

(
ez qat
) م . ع . ازاغه عن الطريق ازاغة : ميل داد آن را از راه و بر گردانيد .

ازآف

(
ez ' f
) م . ع . ازاف عليه ازآفا : شتابى كرد در كشتن آن خسته و تمام كرد كار او را . و ازاف فلانا بطنه : گران و بىحركت كرد فلان را شكم او و قادر بر حركت نشد .

ازاق

(
az q
) ا خ . ع . نام شهرى .

ازال

(
az l
) ا خ . ع . نام شهر صنعا در يمن . و يا نام بانى آن شهر .

ازال

(
ez l
) ا . ع . ازاله عن مكانه ازالا و ازالة ( نادرا ) : دور كرد آن را از جاى خود . مر . ازالة .

ازالة

(
ez lat
) م . ع . چون واوى باشد يق ازلته ازالة : دور كردم او را از جاى و برگرداندم . و ازال الله زواله : هلاك گردانيد او را خداى . و چون يائى باشد يق ازاله عن مكانه ازالة و ازالا : دور كرد آن را از جاى خود - ولى ازالا بندرت استعمال مىشود .

ازاله

(
ez le
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طرد و دفع و راندگى . و برداشتگى و حمل . و رفع . و محو . و رد . و ازاله كردن ف م . دفع كردن . و بيرون بردن . و ازاله شدن ف ل . : دفع شدن . و ازاله شو : گم شو و برو .

ازام

(
ez m
) م . ع . فشردن آنچه در جراحت بود تا بچسبد پوست آن و خشك گردد خون بر آن و دارو كردن جراحت تابه شود . و ازامه على الامر : بناخوشى بر كارى داشت او را .

ازام

(
az me
) ا . ع . سال قحطناك .

ازام

(
oz m
) ص . ع . لازم‌گيرندهء چيزى .

ازامع

(
az me '
) ع . ج ازمع .

ازامل

(
az mel
) و

ازاميل

(
az mil
) ع . ج ازمل .

ازانة

(
ez nat
) م . ع . ازانه ازانة : آراست آن را .

ازانى

(
az niy
) ص . ع . رمح ازانى :