تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 191

مساهمون:

ص١٩١
نيزهء منسوب به يزن كه نام وادى است مر حمير را .

ازانى

(
az niy
) ص . ع . رمح ازانى : نيزهء منسوب به ذو يزن پادشاه حمير .

ازاهير

(
az hir
) ع . ج زهرة .

ازاهيق

(
az hiq
) ا خ . ع . نام اسب زياد بن هندابة - و هندابة مادر اوست و پدرش حارثة است .

ازاهيق

(
az hiq
) ص . ع . فرس ذات ازاهيق : اسب شتاب و تيز قدم .

از ايرا

(
az - ir
) پ . كلمهء تعليل بمعنى زيرا .

ازب

(
azb
) م . ع . ازب الماء ازبا ( از باب ضرب ) : جارى شد آب .

ازب

(
ezb
) ا . ع . مرد كوتاه و ستبر و زيرك و لئيم و زشت روى و لاغر و باريك مفاصل كه شكم و اسفل بدن وى فربه باشد و استخوانش همچنان باريك بود .

ازب

(
azab
) م . ع . ازبت الابل ازبا ( از باب سمع ) : نشخوار نكردند شتران . و ازب الشيى : سخت شد آن چيز .

ازب

(
azeb
) ص . ع . دراز و طويل .

ازب

(
azabb
) ص . ع . بسيار موى از مردم و شتر . و عام ازب : سال فراخ و ارزان و سال بسيار علف . و رمح ازب : نيزهء باريك سر .

ازب

(
azabb
) ا خ . ع . نام شيطانى . و ازب العقبة : نيز نام شيطانى .

ازب

(
azobb
) ع . ج زبّ .

ازباء

(
ezb '
) م . ع . بار كردن .

ازباب

(
azb b
) ع . ج زبّ .

ازباب

(
ezb b
) م . ع ازبت الشمس ازبابا : نزديك بفرو شدن شد آفتاب . و ازب العنب : مويز كرد انگور را .

ازباد

(
ezb d
) م . ع . ازبد البحر ازبادا : كفك بر آورد دريا . و كذلك ازبدت السراب و نحوها . و ازبد السدر : شكوفه آورد درخت كنار .

ازبار

(
ezb r
) م . ع . ازبر الرجل ازبارا : بزرگ جثه و دلير گرديد آن مرد .

ازبة

(
azbat
) ا . ع . شدت و بلا و سختى . و احتياج . و قحطى .

ازبة

(
azebat
) ص . ع . ابل ازبة : شتر لاغر .

ازبر

(
az - bar
) م ف . پ . از حفظ و از ياد و بخاطر و به ياد . و از برداشتن ف م . : در حفظ داشتن . و بخاطر داشتن . و فراموش نكردن . و از بر كردن : حفظ كردن و بخاطر سپردن .

ازبر

(
azbar
) ص . ع . مرد بزرگ دوش و كتف . و موذى از هر چيزى .

ازبرم

(
az - barm
) م ف . پ . مر . از بر .

از بس

(
az - bas
) م ف . پ . بسيار و فراوان .

ازبى

(
ozbiy
) ا . ع . زبونى . و بدى . و كار مشكل . و طريقهء رفتار . و چالاكى . و شادمانى و سرور . و عجله و ص . عظيم و بزرك . ج : ازابىّ .

ازبير

(
az - bir
) م ف . پ . ازبر و از حفظ .

ازبيرار

(
ezbir r
) م . ع . برخاستن موى بر اندام سگ و رستن پشم و گياه . و آمادهء شر و بدى شدن مرد .

از پاى

(
az - p y
) و

از پى

(
az - pay
) م ف . پ . از عقب و از دنبال و متعاقب و در عقب و از پس .

ازت

(
azot
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - مركب از دو لفظ يكى آكه كلمهء نفى است و ديگرى زت بمعنى حيات يعنى مفسد الحيات - جسمى است بخارى شكل و مفرد و بىرنگ و غير حاجب . و را و داراى ارتجاعيت كمى و سبك‌تر از هوا و وزن مخصوص آن 976 ، 5 و چهار خمس اتموسفر عبارتست از ازت .

ازتات

(
azot t
) - مأخوذ از فرانسه - باصطلاح كيميا ملحى كه از تركيب اسيد ازتيك با يك بزى حاصل شود مانند ازتات نقره كه از تركيب اسيد ازتيك و نقره حاصل شده .

ازتيك

(
azotik
) ص . پ . اسيد ازتيك : باصطلاح كيميا اسيدى كه حاصل شده است از تركيب ازت و اكسيژن . و اسيد نيتريك نيز گويند .

ازج

(
azaj
) ا . ع . نوعى از عمارت طولانى و دراز كه سغ گويند ج : آزج و آزاج و ازجة و باب الازج ا خ . : محله‌اى در بغداد .

ازج

(
azaj
) م . ع . ازج ازجا ( از باب سمع ) : تكبر كرد و تبختر نمود .

ازج

(
azej
) ص . ع . تكبركننده و تبختر نماينده . و گستاخ و بىادب . و در گذرندهء از حد خوشى .

ازج

(
azajj
) ص . ع . شتر مرغ درازگام . و شترمرغى كه بر بالاى هر دو چشم آن پر سپيد باشد . و رجل ازج : مرد باريك ابرو و كشيده ابرو و كذلك رجل ازج الحاجبين .

ازجاء

(
ezj '
) م . ازجاه ازجاء : راند آن را يق الريح تزجى السحاب و البقر تزجى ولدها اى تسوقه و ازجى به العيش : بسر برد با آن زندگانى را .

ازجاج

(
ezj j
) م . ع . ازججت الرمح ازجاجا : آهن را در بن نيزه در آوردم .

ازجة

(
azajat
) ع . ج ازج .

ازجر

(
azjar
) ص . ع . بعير ازجر : شترى كه در مهره‌هاى پشت او شكستگى و بريدگى باشد از بيمارى و يا از پشت ريش

ازجم

(
azjam
) ص . ع . بعير ازجم : شترى كه بانگ نكند و يا آواز بلند نكند