تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 158

مساهمون:

ص١٥٨
مىتوان گفت مخلوقى است ما بين انسان و حيوان چه مانند انسان سى و دو دندان دارد و عارى از دم مىباشد . و بر خلاف همهء چارپايان مانند انسان داراى عظم لامى است و جگرش نهايت مشابهت به جگر انسان دارد . و بسيار با قوت و زور و چست و چالاك است . و قد آن متجاوز از دو متر و نوعا به روى پاشنهء پاها مثل انسان دو زانو مىنشيند . و در آسيا در جنگلهاى سوماترا و در افريقا در نزديكى خط استوا زندگى مىكند .

ارانى

(
ar ni
) ع . ج ارنب .

ارانى

(
or ni
) ا . ع . يك نوع دانه‌اى كه شير را پنير مىگرداند .

ارانية

(
or niat
) ا . ع . نوعى از حمض كه داراى ساق درازيست . و هر درخت تلخ و شورمزه كه ساقش دراز باشد .

اراوند

(
ar vand
) ا . پ . حسرت و آرزو . و آزردگى . و افسوس . و رغبت . و جلال و شوكت و جاه و بزرگوارى و عظمت . و ا خ . نام رود دجله . و نام كوهى در همدان كه الوند نيز گويند .

اراوى

(
ar viy
) ع . ج ارويّة .

اراويح

(
ar vih
) ع . ج ريح .

اراه

(
ar h
) ا . پ . مصطكى .

اراهط

(
er het
) و

اراهيط

(
ar hit
) ع . ج رهط .

اراى

(
ar '
) ص . ع . لايق‌تر و قابل‌تر . و مخصوص‌تر .

ارائة

(
er at
) ع . مر . اراءة .

ارائك

(
ar ek
) ع . ج اراك و اريكة .

ارائه

(
er e
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديد . و نمود . و ديده و مشهود . و ارائه شدن ف ل . : ديده شدن و مشهود گشتن . و ارائه كردن ف م . : نمودن بر كسى چيزى را .

اراييح

(
ar yih
) ع . ج ريح .

ارب

(
arb
) ا . ع . ما بين سبابه و وسطى .

ارب

(
arb
) م . ع . ارب العقد اربا ( از باب ضرب ) : محكم كرد آن گره را . و ارب فلانا : زد بر ارب فلان .

ارب

(
erb
) ا . ع . زيركى و مكر . و زشتى و بدى . و عقل . و دين و وام . و فرج . و حاجت . و عفو . و دين . ج : آراب و ارآب .

ارب

(
orb
) ا . ع . بچهء گوسپند و گاو وقتى كه از شكم مادر برآمده باشد . و زيركى .

ارب

(
arab
) م . ع . ارب به اريا ( از باب سمع ) : حريص گشت به آن . و اربت معدته : فاسد شد معدهء وى . و ارب الدهر : سخت شد زمانه . و ارب الرجل : خو گرو بينا شد آن مرد به چيزى . و محتاج گشت . و ساقط شد اعضاى او . و بريده شد ارب او . و اربت من يديك و يا اربت عن ذى يديك : ساقط باد دستهاى تو . و اربت يده : بريده شد دست او . و تهىدست شد پس محتاج گشت بمال ديگران .

ارب

(
arab
) ا . ع . عقل . و حاجت .

ارب

(
areb
) ص . ع . خوگر . و داناى به چيزى . و عاقل .

ارب

(
erab
) م . ع . ارب اربا و ارابة ( از باب كرم ) : عاقل شد .

ارب

(
erab
) ص . ع . عاقل .

ارب

(
orab
) ع . ج اربة .

ارباء

(
arb '
) ع . ج ربو .

ارباء

(
erb '
) م . ع . زائد گرفتن از آنچه را كه داده باشد . و اربيته : فزون گردانيدم آن را .

ارباب

(
arb b
) ع . ج ربّ .

ارباب

(
arb b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مالك و دارنده . و خداوندگار و صاحب . و رئيس . و آقا و بزرگ . و ملاك و صاحب ملك . و ارباب تغلب ص . : فاتح و مظفر و كشور گشاى . و ارباب تميز : زيرك و صاحب فراست و هوشيار . و عاقل و خردمند و صاحب بصيرت . و ارباب تيمار : اهل معاش و وظيفه‌خوار . و ارباب جاه و تمكين : صاحبان جاه و جلال و قدرت . و ارباب خرد : عقلا و دانايان . و ارباب ديوان : وزرا و مدبرين امور جمهور . و ارباب سخن : مردمان فصيح و بليغ و خطبا . و ارباب سلوك : پارسايان و مردمان زاهد از دنيا گذشته . و عرفا . و ارباب صفاى باطن : مردمان متدين خوش‌عقيده . و ارباب صنعت : صنعتگران و پيشه‌وران و اهل حرفه . و ارباب فضل : فضلا و ادبا . و ارباب معالى : مردمان بزرگ عالىمقام . و ارباب معنى : مردمان روحانى . و ارباب مكرمت : كريمترين بزرگان . و ارباب نشاط : مغنى و رقاص و خواننده و اهل طرب . و ارباب همت : بلند همتان و مردمان با جود و كرم .

ارباب

(
erb b
) م . ع . نزديك آمدن به چيزى . و پيوسته بودن باد جنوب و ابر . و اربت الابل به مكان كذا : اقامت نمودند شتران در اين جاى .

اربابان

(
arb b n
) ع . ج ارباب .

ارباج

(
erb j
) م . ع . اربج ارباجا : پسران كوتاه بالا آورد .

ارباح

(
erb h
) م . ع . ذبح كردن شتر بچه براى مهمان . و دوشيدن ماده شتر بامدادان و در نيم‌روز . و اربح على سلعته : سود داد او را بر متاع وى .

ارباخ

(
erb x
) م . ع . اربخ زيد ارباخا : در سختى افتاد زيد . و خريد زيد كنيزك ربوخ را . و اربخ الرمل : برهم نشست ريك و ستبر گرديد .

ارباذ

(
erb z
) م . ع . تازيانهء چابق‌دار ساختن . و اربذه : بريد آن را .

ارباز

(
erb z
) م . ع . زيرك گردانيدن . و فربه نمودن گوسپند و مانند آن .

ارباش

(
erb c
) م . ع . اربش الشجر ارباشا : برگ آورد آن درخت . و شكافته شد .

ارباض

(
arb z
) م . ج ربض .

ارباض

(
erb z
) م . ع . گوسپندان را در آغل آوردن و خوابانيدن آنها . و فرو خوابانيدن ستور و اسب و سگ . الحديث : فدعا باناء