تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 159

مساهمون:

ص١٥٩
يربض الرهط : پس ظرفى خواست كه سيراب كند آن گروه را و گران سازد آنان را كه بخواب روند درازا بر زمين . و اربض اهله : خبرگيرى نمود از نفقهء عيال خود . و اربضت الشمس : سخت گرم شد آفتاب

ارباع

(
arb '
) ع . ج ربع و ربع و ربع و ربارعى .

ارباع

(
erb '
) م . ع . به چهار سال درآمدن گوسپند و پنجم گاو و اسب و هفتم شتر . و در علف بهارى درآمدن قوم . و مقيم بودن به منزل بهارى . و در علف بهارى رها كردن ستور را . و خداوند شتران ربع شدن . و در پيرى فرزند شدن كسى را . و به بهار در نتاج آمدن شتر . و اربعت الناقة : بند شد زهدان آن ماده شتر و قبول نكرد آب نر را . و اربع ماء اركية : بسيار شد آب آن چاه . و اربع الورد : نوبت آب خوردن زود باز آمد . و اربع الابل : گذاشت آن شتران را تا هرگاه خواهند آب خورند . و اربع فلان : بسيار نكاح كرد فلان . و اربع السائل : سؤال كرد سائل و رفت و باز آمد . و اربع المريض : ترك داد عيادت آن بيمار را دو روز و بروز سيوم برآمد .

ارباغ

(
erb q
) م . ع . اربغ ابله ارباغا : گذاشت شتران را تا بوقت و بىوقت آب خورند و منه قولهم : تركت ابله هملا مربغا .

ارباق

(
arb q
) ع . ج ربقة .

اربال

(
erb l
) م . ع . اربلت الارض اربالا : رويانيد آن زمين گياه ربل را . و بسيار شد درخت ربل در آن .

اربان

(
erb n
) م . ع . اربنته الربون اربانا : دادم او را بيعانه .

اربان

(
orb n
) ا . ع . بيعانه و ربون .

اربة

(
erb t
) ا . ع . حاجت و نيازمندى و فطانت و زيركى . و هنر . و حيله . و فرج . قوله تعالى :
أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ
اى الذين لا يعرفون شيئا من امور النساء . روى الاحمق الذى لا يأتى النساء . و قيل الخصى .

اربة

(
orbat
) ا . ع . حاجت . و گره . و گرهى كه تا نگشايند گشاده نشود . و قلاده . و حلقهء اخيه كه در زمين محكم كنند و اسب را بدان بندند .

اربة

(
arebbat
) ع . ج رباب و ربّة و ربّة .

اربثاث

(
erbes s
) م . ع . اربث اربثاثا : پراكنده گرديد .

اربجان

(
erbej n
) ا . ع . نام گياهى .

اربد

(
arbad
) ا . ع . نام يك مارى خبيث . و شير بيشه . و ا خ . نام چند نفر . و ص . ظليم اربد : شترمرغ خاكسترگون .

اربداد

(
erbed d
) م . ع . خاكسترگون و تيره رنگ شدن .

اربساس

(
erbes s
) م . ع . خشم كردن باهم . و قدرت يافتن . و سپس ماندن . و درنگ كردن . و اربس امرهم : سست شد كار ايشال تا متفرق شدند . و اربس فلان : رفت فلان در زمين .

اربش

(
arbac
) ص . ع . رجل اربش : مرد مختلف رنگ .

اربع

(
arba '
) ا . ع . جاء يمشى على اربع : مىآيد و راه مىرود بر چهار دست و پا . و ص . چهار زن .

اربع

(
arbo '
) ع . ج ربع .

اربعاء

(
arba '
) و (
arbe '
) و (
arbo '
) ا . ع . روز چهار شنبه .

اربعاء

(
arbe '
) ا . ع . ستونى از ستونهاى بنا . و ج ربيع .

اربعاء

(
orbo '
) و (
arba '
) ا . ع . چهار زانو يق قعد الاربعاء : نشست چهار زانو .

اربعاآت

(
arba t
) ع . ج اربعاء يعنى روزهاى چهار شنبه .

اربعاآن

(
arba ne
) ا . بصيغهء تثنيه . ع . يعنى دو روز چهار شنبه .

اربعاواء

(
orbo v '
) ص . ع . بيت اربعاواء : خانهء يك ستون و دو ستون و سه ستون و چهار ستون .

اربعاوى

(
orbo v
) ا . ع . چهار زانو قعد الاربعاوى : شست چهار زانو .

اربعة

(
arbaat
) ج ا . ع . چهار مرد . و هر دو دست و پا . و چارپا .

اربعة

(
arbeat
) ع . ج ربيع .

اربعة عشر

(
arbaat - acara
) ج ا . ع . چهارده مرد .

اربعون

(
arbauna
) و اربعين (
arbaina
) ج ا . ع . چهل .

اربغ

(
arbaq
) ص . ع . بسيار از هر چيز و فراوان .

اربق

(
arboq
) ا خ . ع . نام دهى در رامهرمز .

اربك

(
arbak
) ص . ع . شتر سياه تيره رنگ . و شترى كه هر دو پهلو و گوشهاى وى سخت سياه بود و ساير بدنش تيره رنگ . ج : ربك

اربك

(
arbok
) ا خ . ع . نام دهى در رامهرمز كه اربق نيز گويند .

اربل

(
arbal
) ص . ع . ربل اربل - بطور مبالغه - هر درختى كه در آخر تابستان بواسطهء سردى شب بدون باران برگ و بار آورد .

اربل

(
arbel
) ا خ . پ . شهرى در آسياى صغير نزديك موصل كه در حوالى آن اسكندر مقدونيائى در 331 سال قبل از مسيح بر دارا پادشاه ايران غالب آمد .