تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 111

مساهمون:

ص١١١
و نبناد .

احتياطا

(
ehti tan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى بصيرت . و با هوشيارى . و با احتياط .

احتياطات

(
ehti t t
) ج ا . پ . مأخوذ از تازى - احتياطها .

احتياطانه

(
ehti t ne
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بااحتياط .

احتياك

(
ehti k
) م . ع . احتاك بالثوب احتياكا : در خود پيچيد آن جامه را . و پشت و ساقها را بفوطه بسته نشست .

احتيال

(
ehti l
) م . ع . حيله و مكر و تزوير و غدر . و قوت و جودت نظر . و قدرت بر تصرف در امور .

احتيال

(
ehti l
) م . ع . مر . احتوال .

احتئمام

(
ehtem m
) م . ع . احتام احتئماما : بريد .

احث

(
ahass
) ص . ع . برانگيزنده‌تر .

احثاء

(
ehs '
) م . ع . احثت الخيل البلاد : كوفتند سواران شهرها را باسم اسبان .

احثاث

(
ehs s
) م . ع . احثه عليه احثاثا : برافزوليد او را بر آن .

احثار

(
ehs r
) م . ع . كفيدن شكوفهء خرما پيش از غوره گرديدن دانهء وى يق احثر النخل .

احثال

(
ehsal
) م . ع . خورش بد دادن كودك را و بد پرورانيدن آن را . و احثله الدهر : موافقت نكرد با وى زمانه .

احج

(
ahaj
) و

احجا

(
ahj
) ص . ع . يق ما احج به : چه سزاوار است به آن . و كذلك ما احجاه .

احج

(
ahajj
) رأس احج : سرسخت . و فرس احج : اسبى كه خوى افكند . و اسبى كه در رفتن سمهاى پا را بجاى سمهاى دست نهد .

احجاء

(
ahj '
) ع . ج حجاة و حجى (
hej
)

احجاب

(
ahj b
) ع . ج حجاب .

احجاج

(
ehj j
) م . ع . به حج فرستادن . و برانگيختن براى حج كردن .

احجار

(
ahj r
) ع . ج حجر (
hajar
) و (
hejr
) . و احجار الخيل : اسبان كه براى نسل نگاهدارند . و احجار الزيت ج ا خ . : سنگهائى در اندرون مدينهء منوره كه زيّاتان بر آنها اندكى زيت مىگذاشتند . و احجار المراء . قبا كه خارج مدينهء منوره است .

احجاز

(
ehj z
) م . ع . احجز احجازا : به حجاز آمد .

احجال

(
ahj l
) ع . ج حجل (
hajl
) و (
hejl
) و (
hejel
) و (
hejjel
) .

احجال

(
ehj l
) م . ع . احجل البعير احجالا : بند از دست چپ آن اشتر برداشته بر دست راست وى نهاد .

احجام

(
ehj m
) م . ع احجم عنه احجاما : باز ايستاد از آن و از بيم پسپا شد . و احجم الثدى : بر آمد آن پستان و بلند گرديد . و احجمت المراة للمولود : نخست يك بار شير داد آن زن بچه را .

احجان

(
ehj n
) م . ع احجن الثمام : برگ برآورد گياه يز .

احجة

(
ehejjat
) ع . ج حجاج و حجاج .

احجر

(
ahjor
) ع . ج حجر (
hajar
) .

احجن

(
ahjan
) ص . ع . كوزپشت . و كج . و صقر احجن المخالب : چرغ كج چنگال . و شعر احجن : موى مرغول فروهشته .

احجوة

(
ohjovvat
) و

احجية

(
ohjiyat
) ا . چيستان . ج . احاجى .

احد

(
ahd
) م . ع . احد احدا ( از باب سمع ) . پيمان بست .

احد

(
ahad
) ا . ع يكى . و يكم و نخستين عدد . - و در مذكر و مونث هر دو استعمال مىشود قوله تعالى :
ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ
و قوله :
يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ .
و الاحد ا خ . : خداوند عالميان . و يوم الاحد ا . : روز يكشنبه . و احد عشر : يازده . و احدكم : يكى از شما . و احد الاحدين : كلمهء مدح يق فلان احد الاحدين : فلان بيهمتاست . و كل احد : هر يكى . و ما فى الدار احد : نيست در خانه كسى .

احد

(
ohod
) ا خ . ع . نام كوهى در مدينهء منوره .

احد

(
ohod
) ا خ . پ . نام يكى از غزوه‌هاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه در سال سيوم هجرت در دامنهء كوه احد واقع شد و در اين جنگ ابو سفيان پدر معاويه و زنش هند دختر عتبه و مادر معاويه رئيس مشركين بودند و مخصوصا هند با پانزده نفر زن دف مىنواختند و گريه بر كشتگان بدر مىكردند و مسلمين را تحريض بر جنگ مسلمانان مىنمودند . و عدهء مشركين سه هزار نفر و عدهء مسلمين در روز شنبهء هفتم شوال كه جنگ واقع شد هفتصد نفر و چون مسلمين تخلف از اوامر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كردند شكست بر آنها واقع شد و حمزهء سيد الشهداء عموى آن حضرت شهيد گرديد . و عدهء شهداى مسلمانان هفتاد نفر و عدهء كشتگان مشركين بيست و دو نفر بودند . و دندانهاى رباعى آن بزرگوار را شكستند و صورت مباركش را خراشيدند . و كردار زشت هند در اين جنگ بتفصيل در تواريخ مسطور است .

احد

(
ahadd
) ص . ع برنده‌تر و تندتر و تيزتر .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 111 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )