دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 226

پهنك منقسم به تقسيمات ناهموار و خاردار دارد . گلهاى آن به رنگ سفيد يا صورتى و مجتمع در كنار برگهاست . ميوه‌اش به رنگ قرمز مرجانى ، به‌ندرت زردرنگ ، به بزرگى معمولًا يك نخود و محتوى 4 يا 5 دانه است . برگ اين گياه به‌علت دارا بودن تانن و ايليسين ، اثر مدر ، ملين ، مقوى و مخصوصا تب‌بر ، ضد تشنج و ضد روماتيسم دارد ولى مصرف آن بيشتر بر اثر خاصيت تب‌بر آن مىباشد . در رفع تب‌هاى نوبه نيز نتايج مفيد از آن به دست آمده است . ميوه‌اش قىآور ، مسهل و پوست آن داراى اثر درمانى در بيمارى صرع است . اگر ميوه آن توسط كودكان بلعيده شود ايجاد ناراحتيهاى شديد دستگاه هضم مىنمايد كه ممكن است منجر به مرگ شود . اسم فارسى آن معلوم نيست ولى اسم انگليسى اين درختچه مقدس يا كوه مقدس نام دارد . « 1 » معر ن خلاد گويد : امام ابو الحسن ( الرضا عليه السلام ) بيشتر اوقات مرا به اين داروى امر مىفرمود : در آن فوائد زيادى است و من آن را در مورد بادها و بواسير تجربه نمودم به خدا مخالفت نكرد . هليله سياه ، بليله و امله بطور مساوى همه اينها را كوبيده و در پارچه ابريشمى صاف سپس به همان اندازه بادام زرد را كه نزد عراقيها مقل ازرق است ، مىگيرى و وارد آب تره مىنمايى كه سى شب در آن گداخته شود بعد اين داروها را بر توى آن مىاندازى و آن را سخت به هم مخلوط مىنمايى تا با يكديگر مثل خمير گردد ، بعد آن را مانند عدس قرص قرار مىدهند و دستها را با روغن بنفشه يا روغن شب‌بو يا روغن كنجد روغن‌مالى مىكنند تا نچسبد بعد آن را در سايه خشك مىنمايند ، اگر تابستان باشد يك مثقال از آن را مىخورند و اگر زمستان باشد دو مثقال و از ماهى و سركه و سبزيها پرهيز كن كه مجرب است . « 1 »