تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 192

مساهمون:

ص١٩٢
ثابت شده
BISMUTH

سونامكهى است كه به‌صورت داخلى هم مصرف مىشود . « 2 » مارقشيشا سولفور طبيعى سفيد رنگ آهن است و بدين جهت آن را پيريت سفيد نيز گويند . فرمول آن را مىتوان به همان صورت پيريت معمولى يعنى

Fe 2 S

نوشت بر خلاف پيريت معمولى كه زرد رنگ است و در سيستم كوبيك متبلور مىشود . « 3 » مارقشيشا اسم يونانى سنگى است كه انواع طلايى و نقره‌اى و مسى و آهنى دارد و هر كدام در رنگ شبيه به يكى از معادن مىباشد و براق نيستند به خلاف مغنسيا كه براق است و گويند هر يك در معدنى به هم مىرسد و به قدرى مخلوط به جور آن معدن مىباشد و آن جوهر را از آن استخراج مىكنند . قوىترين مسى است در آخر دوم گرم و خشك و محلل و جالى و قابض و منضج و نوشيدن آن جايز نمىباشد و هنگامى كه كاملًا آن را بسايند ماليدن آن فايده‌اى ندارد و سوخته آن كه با عسل آميخته باشند و در آتش سرخ كرده باشند لطيف‌تر است و شسته آن خنك كننده است و ماليدن آن با سركه جهت لك و پيس و برص و نمش و كلف و بهبود زخمها و حرارت عضو و سرمه كشيدن آن جهت تقويت چشم و همراه كردن كودكان جهت گريه و زارى مفيد است . « 4 »

* ماست

ماست خوراكى از انواع لبنيات است كه از شير تهيه مىكنند . طريقه تهيه آن چنين است : شير را گرم كنند سپس به آن اندكى ماست مايه زنند و روى آن را گرم بپوشانند و در جايى بگذارند تا ماست تهيه شود . ماست به فتح ميم و الف و سكون سين مهمله و تاى فوقانى اسم فارسى است و جغرات و معرب آن صغرات و به تركى قتق و به عربى صغرات و لبن الحامض و قاتق و به يونانى ايرن و به هندى دمى گويند و آن شير منجمد است و بهترين آن ماست شير گاو تازه خوب انجماد يافته اندك ترش است .
هامش
( 2 ) - دكتر فاضل موسوى .
( 3 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 4036 .
( 4 ) - تحفه حكيم ، ص 244 .