تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 189

مساهمون:

ص١٨٩

بيخ و دانه آن نافع درد دندان و خوراكش مقوى ديد مىباشد و سينه و ريه را منفعت دهد و نافع يرقان ، قولنج بادى و بلغمى ، مدر بول ، زياد كننده منى و دافع سنگ مثانه است . خوراك مارچوبه بوى عرق و بول را تغيير دهد و نافع تقطير البول پيران است . و پخته‌اش با گوشت ، منى را زياد مىكند و مقوى باه باشد . مقدار خوراكش تا دو مثقال و گويند تا دو درم است و مضر سر است و مصلحش عسل مىباشد . بدلش حنظل است . « 1 » شيخ گويد : مارچوبه عموما و بويژه نوع سنگلاخى براى باز شدن بند آمدنهاى درونى و بويژه انسدادهاى كبد و كليه مفيد است و خاصيت زدايندگى دارد . بيخ آب پز مارچوبه ادرار بول كند ، در دشوارى باردارى كمك نمايد ، شياف تخم آن مدر حيض است و بستگى كليه را باز نمايد . شنيده‌ام كه پخته مارچوبه سگ را مىكشد . « 2 » مارچوبه گياهى چند ساله ، زيبا ، به ارتفاع 4 / 0 تا 2 / 1 متر و داراى شاخه‌هاى نسبتا چوبى و صاف است . قسمت دارويى و مورد استفاده اين گياه ، قاعده ، ساقه هوايى و ريزوم همراه با ريشه آن است . مارچوبه را هليون نيز مىنامند . مفتح سده جگر ، مدر بول ، مبهى ، هضم كننده ، از بين برنده بوى بول و عرق ، مفتت حصاة و جهت درد سينه و تاريكى چشم و درد ريه خوب است . « 1 »

تركيبات شيميايى :

در كليه قسمتهاى گياه كه در تاريكى يا در سايه رشد پيدا كرده باشند آسپاراژين وجود دارد به‌علاوه مواد رزينى ، كونى فرين ، اينوزيت ، تانن و اسيد گاليك نيز در آن يافت مىگردد .
هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 211 ؛ تحفه حكيم ، ص 262 ؛ قرابادين كبير ، ص 435 ؛ الابنيه ، ص 340 .
( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 128 .
( 1 ) - تحفه ، ص 262 .