دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 559

دارشيشعان به فارسى به طور كلى به درخت گز گفته مىشود . شيشعان درختچه كوچكى است كه بيشتر در كنار رودخانه‌ها مىرويد . برگهاى آن فلسى كوچك كشيده و سبز مايل به آبى رنگ است . پوست درخت ضخيم مانند دارچين به رنگ مايل به سرخى و بعضى از آنها سرخ و خوشبو و طعم آن گس و گزنده است . در طب سنتى بيشتر پوست و گل آن مصرف دارد . درختچه آن خاردار و چوب آن نيز از نظر طعم كمى گزنده و در عين حال خوشبو مىباشد . روايت از جابر بن حيان : آن بفتح دال مهمله و الف و سكون راء مهمله و كسر شين معجمه و سكون ياى تحتانى و فتح شين معجمه و عين مهمله و الف و نون اسم فارسى است و به عربى قندول و به رومى اشهابوس و به يونانى اصفلاوس و به شامى عيدان و در بلاد آفريقا عود البرق و به هندى كاپهل مىنامند و آن پوستى است ستبر مانند سليخه ، مايل به سرخى و بعضى سرخ و خوشبو با اندكى تيزى و زمختى و مىگويند پوست آن مثل قرفه در شكل و رنگ بلكه ستبرتر از آن و رنگ آن مانند رنگ خون بود اگر پوست باريك بالاى آن را جدا كنند ، و در ماهيت شجر آن اختلاف است . به قول بعضى آن شجر حب البان است و نزد بعضى بيخ سنبل هندى است . « 2 » شيخ مىفرمايد : دارشيشعان ، قندول : درختى است كه چوبى ضخيم دارد و خارهاى بسيارى در آن است . عطاران ، دارشيشعان را در برخى مرهمها به كار مىبرند . دارشيشعان در سرزمينى مىرويد كه آن را بصورن مىگويند و در منطقه روذيات يافت مىشود . دارشيشعان تركيبى است از اجزاء نامتشابه ، پوستش تند مزه ، گلش گرم ، چوبش گس و كمى سرد است . به وسيله تندمزگى گرم مىكند و به وسيله گيرندگى سردى مىرساند . بهترش ، سنگين وزن آن است كه اگر آن را پوست بكنند ، كمى به رنگ سرخ مايل به بنفش مىنمايد و بو و مزه خوش دارد . آنچه سفيد و بى بو است خوب نيست .