دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 540

چون خواهند عصاره آن را استعمال نمايند بايد كه تنها استعمال نكنند كه مورث سحج است ، بلكه با مصلحات و معينات فعل آن و مناسب طبيعت آن به كار برند و بهترين آنها صبر در حبوب و قنطوريون دقيق در حقنه است يك دانگ عصاره آن را سوده با هموزن آن صمغ عربى و نيم وزن گل ارمنى و نشاسته سرشته بخورند در اين صورت جهت اوجاع مفاصل و نقرس و قولنج و لقوه و خدر و اوجاع سوداوى و بلغمى و ماء اصفر نافع است و آگاه باشند كه با سقمونيا و شحم حنظل از ادويه حاره استعمال آن جايز نيست آن مضر ريه است . « 1 » قويترين اجزاى آن عصاره ميوه آن است كه افشرده صمغ آن با قدرى نشاسته آميخته قرص كرده باشند و قوتش تا ده سال باقى مىماند و غير مغشوش آن املس و به غايت تلخ و به نزديكى آتش مىسوزد و بسيار سفيد نمىباشد آن نافع نقرس ، عرق النساء و حمول آن مدر حيض و قاتل جنين و مقدار شربتش از دو تا شش قيراط است مضر گرم مزاجان و ابدان ضعيفه و مقيى بافراط و مصلحش در افراط قى سويق الشعير با آب سرد و سركه است . سعوط آن با شير دختر جهت دردهاى مزمن مفيد و ضماد تخم و گل آن جهت درد مفاصل مزمن مفيد است و قدر شربتش تا يك درهم است و بايد با آرد جو و كتيرا بنوشند . « 2 » قثاءالحمار ، سيماهنگ ، خيارالاغ در آخر تابستان گاهى كه ثمرش زرد مىشود و آن را مىچينند و در وصله‌اى مىگذارند و مىآويزند و مىفشرند و آبش صاف شده مىتراود و در طبقى خزفى ريزند و بر خاكستر گرم نهند تا خشك مىشود و بر لوحى گذارند و در سايه نگه مىدارند و اين را افشره سيماهنگ گويند . در سوم گرم و خشك است افشره‌اش و افشره بيخش و افشره برگش داروى يرقان است . خشكيده‌اش را بكوبند و گردش را به كار برند لكه‌هاى جاى زخمها را كه سياه است از بين مىبرد و چركهاى صورت را پاك كند . افشره‌اش و بويژه اگر با سقز تلخ باشد زخمها را مىتركاند . سائيده خشكش داروى