دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 536

آبش را به طور ماليدن استفاده مىكنند . « 1 » خواص قثاء سريع الاستحاله براى خلط اضافه مىباشد مسكن صفرا و خون است و ضماد آن نافع دردسر است . مدر بول بوده و روده‌ها را شستشو مىدهد . مصلحش : عسل بدلش : تخم خيار است . مقدار خوراك از 5 تا 7 گرم مىباشد . « 2 » كتاب بستان المفردات اسم فارسى قثارا خيارزه بيان نموده است ديرهضم است و مصلحش : باديان و نمك و اجواين مىباشد تخم آن را هم مطابق مخزن المفردات و كتاب المفردات بيان نموده است . روغن تخم خيار چنبر بيان شده كه در طب يونانى به نام روغن تخم خيارين معروف است . رنگش سفيد ، ذائقه بدمزه ، مزاج : سرد و تر و خواص آن : مفرح است و بدن را چاق مىكند و در تمام بيماريهاى گرم آن را استعمال مىكنند و بلغم پيدا مىكند . « 3 » خيار شنبر در لغت فلوس مىباشد كه ميوه آن است و آن را در طب املتاس مىگويند . اسم خيارزه كه خيار شنبر مىگويند رايج و عرفى است . رنگش : سبز و گلهايش زرد مىشود . مقدار خوراك : تخمش از 5 تا 7 گرم . مصلح : نمك و اجواين مىباشد و تخمهايش هم نيز دافع عطش و مسكن صفرا و خون مىباشد و حرارت جگر و معده و سنگ مثانه و كليه را نيز مفيد مىباشد . ابو على سينا در قانون مىگويد : تخمش از تخم خيار بهتر است و رسيده‌تر باشد ، لطيف تر و خوبتر است ، سرد و تر است ، صفرا و گرمى را خاموش مىكند اما كيموسش به دو آماده گنديدن و برانگيزنده تبهاى سخت است . خربزه زودتر از آن فاسد مىشود خامش به رگها راه مىيابد و تبهاى مزمن ببار مىآورد و التهاب معده را زياد مىكند .