تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 466

مساهمون:

ص٤٦٦

و گويند كه خرنوب را به فارسى دانه شمنك و به رومى فوتورا مىنامند و خروب نيز مىگويند برى آن دو نوع است : يكى بزرگ شجر مثل بستانى مگر ميوه آن كوچكتر مايل به سياهى و طعم آن تفه و آن را نمىخورند و نفعى ندارد و آن را گوسفندان مىخورند و دوم كوچك شجر و كوچك خار و ميوه آن مثل كار صغير و مىگويند كه آن سه نوع است و افضل آن صيدلانى و آن نرم‌تر از هر دو نوع و قويتر از آنها و شيرين است . سرد در اول و خشك در دوم و با قوت قابضه و مسهله بعصر خصوص تازه آن اسهال‌آور است . مقوى معده مضر به سينه و ريه نيست و گاهى آنها را موافق نيايد قابض شكم خوردن آن در رفع فتق نافع است . « 2 » خرنوب شامى خشكى دهنده و گيرنده است . اگر با خرنوب نبطى نارسيده زگيلها را ماساژ دهند و فشار زياد دهند زگيلها را از بين مىبرد . آب‌پزش درد دندان را تسكين دهد . خرنوب نبطى در علاج يرقان مفيد است . در علاج پيچش و درد روده و در اسهال نيز مفيد است . « 3 »

خواص :

بارد قابض للبطن ردي للمعدة و ربه مائل الى حرارة يطلق البطن و روى أن عصا سليمان عليه السلام كانت من شجر الخرنوب . « 4 » حار يابس فى الرابعة و الاكثار المفرط منه يورث العمى و فيه توضيح : يسدد الدماغ خس بارد رطب منوم أغذى من جميع البقول .

* خروس

تعريف :

خروس به عربى : صارخ ، عترسان ، عترفان . هندى : مرگا . ماده آن به هندى : مرگى ، مرغى .
هامش
( 2 ) - همان ، ص 191 .
( 3 ) - قانون در طب ، ص 343 ؛ تحفه حكيم ، ص 99 .
( 4 ) - الطب النبوى ، ص 52 . يعنى عصاى حضرت سليمان عليه السلام از درخت خرنوب بوده است .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 466 | مصطفى النوراني الاردبيلي