دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 370

كه از سوختن ساقه‌هاى جو نطرون بدست مىآيد استعمال مىكنند كه مفيد است و در طب ويدك ده دوا به نام دشمول به‌طور اكسير گفته شده است كه خسك يكى از آن ده دوا مىباشد « 1 » . خارخسك طبيعتش گرم و خشك گفته شده و براى امراض سر مضر است . دافع سوزاك و مدر بول است . مقدار خوراك آن تا 12 گرم مىباشد و نيز در درد مثانه مفيد و منى را زياد مىكند . مقوى باه است اگر با عسل مخلوط نموده و دهان را با آن بشويند نافع درد و ورم دهان است . نسخه‌اى هست كه در آب آن نخود را صد مرتبه خشك و تر مىكنند در تقويت باه بى مثل است . « 2 » خسك را در نسخه‌ها مغلظ منى ، قوت باه ، قوت معده و جگر ، مدر ، روماتيسم و در نسخه‌هاى امراض مثانه و بول و ناراحتيهاى حيض بيان كرده‌اند . « 1 » خسك مشهدى : چهارخارو ، نافع يرقان و سنگ مثانه است . « 2 » هندى : گوكرو . عربى : خسك احتراس العجوز ، حمص الاحير ، ظفرة العجوز . فارسى : خسك ، خارخسك ، خارسه گوش ، شكوهنج ، شكرهنج ، خارسوهك ، هردا . يونانى : عسمى ، عرطب . تركى : مورتيكان .