برگ آن اثر مقوى و تصفيه كننده خون دارد و مانند ريشه و ميوه گياه التهاب مجارى ادرار را درمان مىكند براى ريشه ميوه و خاكستر برگ آن اثر مقوى باه قائلاند . عدهاى معتقدند كه ريشه گياه مقوى معده ، بادشكن و قاعدهآور نيز مىباشد و در درمان لمباگو موثر واقع مىشود . در هند ميوه و ريشه گياه را در آب با افزودن مقدار كمى برنج مىجوشانند و از آن براى مصارف درمانى استفاده مىكنند . در چين از ميوه گياه جهت دفع سرفه ، سيلان منى ، رفع خارش و جرب ، كم خونى و همچنين به عنوان يك ماده بند آورنده خون استفاده مىگردد در ايران از ميوه آن توأم با ميوه گياهان ديگر مانند عناب و سپستان جوشاندهاى تهيه مىشود كه به بيماران تبدار به عنوان تببر و معرق داده مىشود . از آنجا كه گيرنده و رساننده و نرمش دهنده است ريزش را باز مىدارد ، مانع ورم گرم و ريزش مواد است و براى ورمهاى گلو داروى خوبى است . خسك آميخته با عسل در علاج قرحه گنديده و باز رويانيدن گوشت سودمند است . در علاج قرحههاى گنديده لثه نافع است آب آن را در چشم چكانند خوب است شهوتانگيز ، خرد كننده سنگ گرده و غيره است در علاج عسر البول و قولنج مفيد است . دو درهم از ميوه خسك بيابانى پادزهر مار گزيده است . « 1 » خسك ميوه سه گوشه خاردار در گياهى خودرو روئيده مىشود و برگهايش مشابه برگهاى لپه مىباشد و خسك ميدانى نسبت به خسك بستانى كوچكتر است در آن يك جوهر نمكى و روغن طبى و مقدارى
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 369
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٦٩
nitrats
پيدا مىشود خسك دو شكل مىباشد بزرگ و كوچك ، كوچكش بيشتر استعمال مىشود و خشك بزرگ چهار گوشه است و بر هر گوشهاش يك خار است و ميوه خامش سبز است و بعد از رسيدن زرد و بعد از خشك شدن به رنگ خاكى در مىآيد .
مدر حيض و بول و سنگ مثانه و كليه را مىشكند مقوى باه است و در مرض جريان
هامش
( 1 ) - قانون ، ج 2 ، ص 152 .