دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 142

افشرده برگ شاه توت را در دهان گردانند درد دندان از بين مىرود كسانى كه معده شان تباه است نبايد بخورند . مزاج : توت شيرين گرم و تر و توت ترشى شامى ( شاه توت ) مايل به سردى و رطوبت است . توت سفيد : ملين و مدر بول است و چون بخورند زود از معده مىگذرد اما دير از روده بيرون مىآيد « 1 » بول را براند اما براى معده بد مىباشد و بايد كه پيش از طعام بخورند و بعد از آن سكنجبين بياشامند اگر ورق برگ آن و ورق انجير سياه و ورق انگور به آب باران بجوشانند و موى را با آن بشويند سياه گرداند و چون بكوبند و با زيت بياميزند و ضماد كنند بر سوختگى آتش نافع بود . توت سياه را مدر صفرا دانسته‌اند . غرغره آب آن در اورام دهان و گلو بسيار مفيد است . صاحب اختيارات بديعى مىنويسد : نارسيده آن را چون خشك كنند قائم مقام سماق مىباشد . ورم دهان و حلق را نافع مىباشد . ورق آن خناق را سود دارد و عصاره خشك كرده آن ريشها نافع بود خشك كرده آن شكم را ببندد . « 2 » قسمت مورد استفاده درخت شاه توت ، پوست ، ريشه ، برگ و ميوه نارس و رسيده آن است . مصرف پوست ريشه درخت شاه توت كه طعمى تلخ و تند و ناپسند دارد از قديم الايام به عنوان دافع كرم و حتى دفع كرم كدو بين مردم معمول بوده است ولى اثر دفع كرم كدو در تمام موارد چندان مورد تاييد قرار نمىگرفته است . براى دفع كرم معمولا جوشانده 15 گرم پوست ريشه درخت را در 250 گرم آب تهيه كرده صبح ناشتا مصرف مىنمودند برگ درخت شاه توت كربنات كلسيم فراوان دارد و براى آن اثر كم كننده قند خون قائل‌اند از اين جهت مىتوان از آن در مواقع وجود قند در ادرار و معالجه بيمارى قند استفاده به عمل آورد .