تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 581

مساهمون:

ص٥٨١
در كنجاله تخم پنبه پس از روغن كشى بر حسب وزن خشك آن در حدود 8 / 3 % گلوتاميك اسيد يافت مىشود كه طبق نظريه آقاى راما چاندران ماده ال گلوتاميك اسيد در حالت آزاد براى معالجه كمبودهاى روانى در كودكان و نوجوانان اثر مفيد دارد . دانه پنبه عارى از تارهاى سلولزى داراى 18 تا 30 % روغن قابل استخراج است . روغن پنبه : از دانه‌هاى آن تحت اثر فشار بدون مداخله گرما و بعدا تحت اثر فشار و وارد كردن آب جوش به دست مىآيد . روغن پنبه مايعى است كه قبل از تصفيه شدن رنگ زرد تيره داشته در گرماى 2 تا 4 درجه انجماد حاصل مىكند . نوع تصفيه شده آن داراى رنگ كاهى فاقد بو و طعم است . وزن مخصوص آن در گرماى 15 درجه بين 918 / 0 تا 927 / 0 مىباشد . انديس يد آن بين 101 تا 117 و انديس صابونى شدن آن بين 190 تا 198 است . داراى ويتامين اى نيز مىباشد . روغن پنبه داراى مصارف خوراكى است مشروط بر آنكه به خوبى تصفيه گردد و عارى از استئارين ، پالميتين ، گليسريدهاى جامد و گوسى پول
gossypool
شود . گلهاى اين گياه داراى ماده‌اى به نام كوئرسى مريت رين
quer cimeritrine
است . در دانه پنبه دو ماده رنگى و سمى به نامهاى گوسىپول زرد
gossypol jaune
و گوسىپول قرمز
gossypol rouge
وجود دارد . گوسىپول به فرمول
c 30 h 10 o 8
و به وزن ملكولى 54 / 518 است . گوسىپول اثر تحريك كننده دستگاه هضم ( معده و روده ) دارد . به‌صورت آزمايش اگر به مقادير زياد به حيوانات خورانده شود موجب خيز و تورم شش مىگردد بعلاوه تنفس جانور سست شده حالت فلج پيش مىآيد . داراى اثر حشره كشى است . در روغن پنبه ماده
palmatin
و
olein
و نيز در تجزيه شيميايى در آن :
carbon 76 . 40 hydrogen 11 . 40 oxygen 12 . 20