مىخورد :
« Optimum Medicamentum ist Cibus Opportune datus »
يعنى « بهترين دارو غذاى مناسب و بهنگام است » .
البته قبل از پاراسلس ، بقراط طبيب يونانى و پس از پاراسلس همهء پزشكان معروف ( تا زمان پاراسلس ) همين جمله يا نظير آن را در رأس عقايد پزشكى خود قرار داده بودند و آن را براى درمان بيماران به مورد اجرا مىگذاشتند ، از جمله ، محمد بن زكرياى رازى كه صد سال پيش از ابن سينا مىزيسته گفته است :
« مهما قدرت ان تعالج بالاغذيه و لا تعالج بالادويه »
يعنى « تا آنجا كه بتوانيد بيماران را بوسيلهء غذاها درمان كنيد نه با داروها « 90 » » .
حتى در قرن بيستم نيز ، عدهاى از استادان مشهور اروپا كه چند تن از آنان عضو آكادمى پزشكى بودند ، در مورد خواص درمانبخش سبزيها و ميوهها و ساير فرآوردههاى طبيعى ، تحقيقات دقيق به عمل آورده و گفتههاى پزشكان قديم را تأييد كردهاند و ما نمونههايى از آنها را نقل خواهيم كرد .
آيا دو هزار سال تجربه توسط زبدهترين و معروفترين پزشكان جهان قديم را بايد ناچيز انگاشت و براى آن كمترين ارزشى قائل نشد ؟
آيا اينكه شهرت دادهاند تجربيات قدما به اصول علمى مستند نبوده و ارزش و اعتبار نداشته صحيح است ؟
در مجلهء علم و آينده « 91 » چاپ پاريس شمارهء 39 مورخ نوامبر 1972 صفحهء 881 چنين آمده است :
« طب سنتى تقريبا در همه جا ، از سحر و جادو و تجربههايى كه مبانى علمى « 92 » ندارد به وجود آمده است و اين در مغرب زمين و با كارهاى علمى كلود برنارد در طب تجربى است كه به صورت يك علم واقعى درآمده است و از اين كار صد سال بيش نمىگذرد . »
اينك مانند يك قاضى بيطرف يك تجربهء كنونى را با يكى از تجربيات قديم مقايسه مىكنيم و داورى دربارهء صحتوسقم نوشتهء بالا را به عهدهء خوانندگان مىگذاريم :
تجربه در عصر حاضر - چنان كه قبلا يادآور شديم ، محققان دانشگاهى بيمارى قند ، در ايالات متحدهء آمريكا ، براى درمان 800 بيمار مبتلا به آن بيمارى ، در دوازده مركز پژوهشى دانشگاهى ، به تجربه پرداختند و چهار روش به كار بردند :
1 ) رژيم غذايى همراه با پلاسبو .
هامش
( 90 ) . منظور محمد بن زكرياى رازى از داروها گياهان داروئى بوده است .
( 91 ) .Science - Avenir( 92 ) .Empirisme