يونانى را پيش كشيدند و مكتب خود را « طب نوبقراطى » « 85 » ناميدند . در قرونوسطى ، به مدت 500 سال ، ترجمهء كتاب قانون ابن سينا مرجع اطلاعات پزشكى اروپائيان بود و در دانشكدهها به تدريس آن مىپرداختند ، لذا آنچه از آن به بعد ، نسلا بعد نسل ، از طب قديم باقى مانده است يادگارى از آثار پزشكى ابن سيناست كه از لحاظ ارزش علمى و تجربى بر گفتههاى بقراط برترى و امتياز بيشتر دارد .
ناگفته نماند كه از زمان پاراسلس تا به امروز ، يعنى در 450 سال اخير ، گروهى از پزشكان اروپا و سپس آمريكا ، به موازات پيشرفت علوم و اكتشافات تازه كه قرن به قرن در پزشكى رخ مىداد ، بر حجم معلومات در پيرامون طب طبيعى و پژوهش دربارهء خواص درمانبخش سبزيها و ميوهها و ساير فرآوردههاى طبيعى افزودند . بعنوان نمونه ، دكتر گيوم بوكان « 86 » پزشك كالج سلطنتى پزشكان اديمبورك انگلستان كه يكى از پزشكان معروف قرن هيجدهم بود ( 1805 - 1729 ) كتابى تحت عنوان پزشك خانواده « 87 » تأليف كرد كه بيست و يك بار در انگلستان چاپ شد و آن را به زبان فرانسوى ترجمه كردند و در كشور فرانسه شهرتى بيشتر پيدا كرد ، به طورى كه چهلمين چاپ فرانسوى آن در تمام فروشگاههاى فرانسه و در دكانهاى مختلف به فروش مىرسيد . يك نفر فرانسوى كه به جمعآورى كتاب عشق داشت همهء چهل چاپ كتاب مزبور را جمع كرد و در قفسهء كتابخانه خود منظرهاى جالب درست كرد . « 88 » تنها علت شهرت بىنظير و محبوبيت عجيب كتاب مزبور اين بود كه همهء آن كتاب از طب طبيعى بحث مىكرد و خواص درمانبخش مواد غذايى را شرح مىداد و حال آنكه گرايش پزشكان و روش طب كلاسيك در آن زمان ، براى درمان بيماريها ، به مواد شيميايى معطوف بود كه از آنها زيانهايى به بيماران عائد مىشد . پس از انتشار آن كتاب بويژه آنكه عنوانش پزشك خانواده بود افكار عمومى به آن سخت جلب شد .
كتاب مزبور در پنج مجلد با قطع كوچك تأليف شده بود « 89 » و در نخستين صفحه هر يك از مجلدات اين عبارت پاراسلس پزشك مشهور رومى قرن اول ميلاد مسيح به چشم
هامش
( 85 ) .Medecine Neo - Hippocratique( 86 ) .Dr . Guillaume Buchan , M . D . du College Royal des medecins d'Edimburg( 87 ) .Medecine domestique( 88 ) .Dictionnaire Encyclopedique des Sciences Medicales , 1880 vol . 11 . p . 77( 89 ) . كتاب مزبور را نويسندهء اين سطور در سفرى كه چند سال پيش به پاريس كردم به زحمت و با جستجوى بسيار پيدا كردم و خريدم و اكنون در كتابخانهء شخصى خود به اضافهء چندين كتاب پزشكى قديمى ديگر به زبان فرانسوى كه در قرنهاى شانزدهم و هفدهم و هيجدهم و نوزدهم و دهههاى نخست قرن بيستم تأليف شده است ، محفوظ نگاه داشتهام و در مورد لزوم ، براى بررسى تحولات تدريجى پزشكى در قرون اخير ، مطالعه مىكنم .