بود مدتها تشخيص گروه آماس ( نفريت ) داده بودند ) ، حال عمومى كودك رو به وخامت رود و اگر بيمارى را تشخيص ندهند و يا به درمان درست آن نپردازند و بگذارند سير طبيعى خود را طى كند ، خطرات آن حتمى و ممكن است به هلاك كودك بيانجامد . به هر اندازه اجزاء شيرى كه به مصرف تغذيه كودكان مىرسد ، از تركيبات شير طبيعى دور تر باشد شدت و وخامت اسكوربوت در كودكان بيشتر است .
از اين گذشته ، براى بروز اين بيمارى بايد شير ساختگى به مدتى نسبتا طولانى مصرف شود . مواد غذايى مظنون براى بروز اسكوربوت ، در وهلهء نخست ، عبارت است از آردهاى لاكتوزدار و شيرهاى آمريكايى كه از راه تركيب ( سنتز ) و بوسيلهء مخلوط كردن لاكتوز و كازئين و چربى شير به دست مىآيد .
درمان بيمارى بوسيلهء ترك غذاى مصنوعى و تجويز شير تازه است كه پس از دوشيدن بىدرنگ در يخچال گذاشته شود يا اينكه چند دقيقه آن را بجوشانند .
بايد ، برحسب سن كودك ، چند قاشق قهوهخورى آب انگور و نارنج و ليمو و شيرهء گوشت و پورهء سيبزمينى و اسفناج نيز به كودك بدهند . با چنين رژيمى ، اطرافيان كودك دچار شگفتى و حيرت مىشوند ، زيرا به چشم مىبينند كه علائم اسكوربوت ، بسرعت زياد ، از ميان مىرود .
اين بود شرحى كه 75 سال پيش در كتاب بيماريهاى كودكان چاپ و منتشر شده است و منظور از نقل آن چند امر بود :
1 ) با آنكه شيمىدانهاى آن زمان كمال سعى و كوشش را به عمل آورده بودند كه غذاهاى مصنوعى حتّى الامكان به طبيعى نزديك باشد باز به توليد اختلالات عميق در بدن و ايجاد بيمارى خطرناك در نوزادان و كودكان منجر گرديد كه عاقبتى وخيم و كشنده داشت .
2 ) درمان چنين بيمارى خطرناك ، با دادن كمى شير تازه و چند قاشق قهوهخورى آب انگور و نارنج و ليمو و غيره به سهولت و سرعت صورت گرفت و اين نشان مىدهد كه مىتوان حتى يك بيمارى مهلك را با سادهترين وسيله كه همانا دادن يك يا چند ماده غذايى است درمان كامل كرد .
3 ) بيش از همه ، منظور جلبتوجّه خوانندگان به آخرين جمله است كه نقل شد ، يعنى حيرت شديد اطرافيان بيمار كه ملاحظه كردند با سرعتى عجيب يك بيمارى خطرناك ، آن هم بىهيچگونه دارو و تنها بوسيلهء تجويز مواد طبيعى غذايى درمان شده است ، اگر در هزار سال پيش چنين پيش مىآمد و ابن سينا آن بيمارى را به همين وسيله درمان مىكرد ، هيچگاه حيرت اطرافيان را برنمىانگيخت ! ! زيرا در طب قديم ايران ، درمان بيماريها بوسيلهء انواع مواد طبيعى ، اعم از غذاها و گياهان دارويى ، كاملا معمول و رايج بود و در كليهء كتابهاى پزشكى آن زمان ، خواص درمانى انواع سبزيها و ميوهها
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 206
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٠٦