بويژه ضمن درمان بيماريهاى مزمن به بيماران عايد شود ، آنقدر زياد است كه به حساب درنيايد زيرا انواع بيماريهاى ياتروژن به وجود آيد كه از لحاظ سلامت عامه مردم مسأله مهم و شمارهء يك را مطرح سازد . مثلا در مورد تداخل اثر تولبوتاميد يا فنيل بوتازون ، كه در نخستين صفحه از كتاب ارزشيابى تداخل اثر داروها مندرج است ، تداخل اثر اين دو دارو براى بيماران زيانبخش است . و هريك از آنها به تنهايى نيز بارها و بارها خطرات جبرانناپذير به بار آورده و عدم مصرف آنها توسط محققان و استادان صالح تأييد و تأكيد و حتى مصرف آنها تحريم شده است ( طبق اسناد معتبر كه قبلا ذكر شده است ) ولى به علت منافعى سرشار كه از فروش اين دو دارو به جيب و كيسه سازندگان آنها وارد مىشود ، آنان به انواع نيرنگها و حيلهها متوسل و متشبث شوند و آنها را به فروش رسانند . افسوس و دريغ كه كسى نيست كه از نظر بررسى تحولات تاريخى ، موضوع كشف و رواج و فروش داروها را مورد تحقيق قرار دهد زيرا اگر به چنين پژوهشى دست مىزدند و نتايج بررسيها را در اختيار پزشكان قرار مىدادند ، آنگاه نيرنگهاى پياپى تراستهاى دارو ، يكى پس از ديگرى ، براى بهرهبرداريهاى كلان از فروش داروها ، همه جا هويدا و آشكار مىشد و در نتيجه نه پزشكان و نه بيماران فريب تبليغات سازندگان داروها را كه جان و مالشان را به يغما مىبرند ، دستخوش نمىشدند . براى تأييد مطلب تنها ذكر يك مثال كافى است و آن درمان پولى آرتريت روماتوئيد ( رماتيسم مزمن ) بوسيلهء داروهاى ساخت كارخانههاى داروسازى است . از سال 1888 كه نخستين فرآوردهء كارخانهء باير آلمان به نام فناستين براى درمان رماتيسم مزمن به بازارهاى دارويى جهان وارد شد تا سال 1981 كه دارويى به نام
Coxigon
براى درمان همين بيمارى عرضه گرديد ، به مدت 93 سال ، متجاوز از صد دارو و براى درمان همين بيمارى ، توسط كارخانههاى داروسازى ، يكى پس از ديگرى ، ساخته شد و هريك را با بوق و كرناى تبليغات ، يكى از مؤثرترين و بهترين داروها معرفى كردند ، درحالىكه هيچيك جز تسكين و تخفيف موقت اثرى نداشت و همهء آنها عوارضى به همراه مىآورد كه مهمتر از همه خونريزى و زخم معده و آسيبهاى كبدى و كليوى است . مثلا فناستين ، پس از پنجاه سال مصرف بالاخره معلوم شد كه سم كليه است و
Coxigon
كه در سال 1981 براى درمان پولىآرتريت روماتوئيد به بازار آلمان غربى وارد شد و بعنوان سومين داروى موفق و مؤثر در رأس فهرست داروها قرار گرفت ، در ماه اوت سال 1982 از بازارهاى فروش آلمان غربى با شتاب جمعآورى شد . اين تصميم پس از جمعآورى اين دارو از بازار كشورهاى ديگر اروپايى ، من جمله انگلستان ، اتخاذ گرديد و دليل اين بود كه داروى مزبور در آلمان غربى موجب چند قتل شده بود . « 34 » ديگر محققان ، اين
هامش
( 34 ) . نقل از كتاب « داروى تلخ » چاپ نوامبر 1982 . در آلمان غربى .