جنس دهم مأخوذ از وزن [ نبض ]
بدانكه نزد شيخ الرئيس مراد از وزن - در اينجا - مقايسه مقدار زمانى است كه در آن حركت بود [ نسبت ] به زمانى كه در آن سكون باشد ، نه مقايسهء زمان حركت به زمان حركت و زمان سكون به زمان سكون ( كه آن از جنس استوا و اختلاف است ) ؛ زيرا كه مقايسهء زمان يك حركت به حركت ديگر به اعتبار استوا و اختلاف آنهاست در سرعت و بطوء ، و مقايسهء زمان سكونى به سكون ديگر به اعتبار استوا و اختلاف آنهاست در تواتر و تفاوت .
و مراد از زمان حركت زمان حركت انبساطى است فقط ، و [ مراد ] از زمان سكون زمان واقع بين الانبساطين كه حركت در آن محسوس نشود ( نه زمان حركت انقباضى و سكون مركزى لعدم احساسها ) .
پس ، در اينجا ، قياس زمان حركت حقيقى به زمان سكون مجازى معتبر باشد لا غير . و سكون مجازى سكون واقع بين القرعتين است كه آن مركّب از سكون محيطى حقيقى و كلّ حركت انقباضى و سكون مركزى حقيقى و ابتدايى حركت انبساطى است و حركت در آن محسوس نشود ؛ كما ذكرنا فى السابق ايضا .
* بالجمله ، جنس مذكور منقسم به دو قسم است : جيّد الوزن و ردئ الوزن .