نخورند مكر صاحبان امزجهء حاره كه استعمال ترشى ملايم چاشنى در او جايز است بلكه سبب تعليل مىشود خصوصا هركاه بطريق قهوه خورده باشند و در امراض مزمنه و دردهاى كهنه نباشد نهايت هركاه چندان ضرورتى در مزاج نباشد البته ترك نمايند و خوردن شيرينى ملايم حال مشارب اين دواست مكر در امزجه حاره كه مناسب نيست و افراط در خوردن شيرينى در غير امزجه حاره هم جايز نيست يازدهم آنكه بدن را از رسيدن هواى سرد نكاه دارند خصوصا هركاه تعريق به عمل آمده باشد بعد از ان نهايت احتياط بايد كرد زيرا كه بدن بواسطه استعمال اين دوا نهايت لطافت بهمرسانيده بايد كرد كه بدن بواسطه استعمال اين دوا بعد از عرق مسامات نيز مفتح شده هواى سرد كه ضد تحليل و تليين است حاصل مىشود با وجود آنكه در دو ضدين بدن بتعاقب سبب خلل عظيم مىشود قياس اين معنى از اين بايد كرد كه جسم صلب را خواهند كه زود كداخته يا كوبيده شود به آتش كرم مىكنند و بلا فاصله به آب سرد مىاندازند از قبيل اوذبه و سحق زودتر حاصل مىشود پس درد و ضدين در معادن اين اثر مىكند در بدن انسان چه خواهد كرد دوازدهم آنكه احتياط نمايند از امورى كه محدث مرض باشد كه معالجهء ان منافى خوردن چينى باشد و آن را بايد مقدم داشت و ترك چينى كند كه عرض اصلى قوّت نشود و سعى و رنجى كه كشيده ضايع نباشد لا طريق استعمال آنچه اشهر و مكرّر بتجربه رسيده است يكى آنكه بطريق تعريق باشد و ديكرى قهوه امّا آنچه بطريق تعريق است در امزجه قويه و امراض مزمنه و مواد غليظهء كثيره و قروح رويّه سوداويه مستعمل است و اين طريق در شدّت كرما و سردى هوا هيچيك جايز
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 246
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص٢٤٦