و همچنين از بسيار خوردن شربتها و ادويّه حار اجتناب كنند و بعضى شربتهاى مناسب چنانچه مذكور شد بخورند و صاحب مزاج بارد و رطب چينى را بيشتر كنند و آب را كمتر و در اين مزاج كاه باشد كه بعضى ادويه مناسب علة مثل زرنباد و دارچينى و عود و عشبه چنانچه در طريق تعريق مذكور شد و در اين طريق نيز توان ضم كرد چنانچه طريق بعضى در امزجه حاره نيز تجويز خيساندن چينى را در مثل عرق نيلوفر و بيد و غير ذالك كردهاند بلكه ديدم كه كرم او را در طرف صبح با طباشير دادهاند و بكمان حقير ضم او بهيچچيز خوب نيست و چينى صرف و بحت همينكه مذكور شد منافع بيشمار دارد و هركاه با چيز ديكر ضم بشود از كيفيت و مزاج خود بيرون مىرود و لكن آثار بدان مترتب نمىشود امّا در امراض مزمنه و مواد غليظ كه استعمال اين با تعريق است هركاه از رطوبت ان آثار با قلّت تستمين مريض مستقرر ؟ ؟ ؟ شود ضم با چيز ديكر چنانچه مذكور شد مناسب است و غذاى شارب اين دوا بحسب امزجه مختلف است چنانچه در ضمن شرايط اشاره شد و پرهيز از آنچه لازم است باز مذكور شد و آنچه بايد خورد اينهاست طرف چاشت اكر مطبوخ بخورد كباب با چلاو و قورمه با چلاو و ترپلاو و اكر رغبت بنان داشته باشد و يا از مطبوخ دو وقته متضرر شود نان با مرباى بالنك و مرباى پوست پسته و فالودج كه بىشير به عمل آورده باشند با شربت قند كه آبش از آب چينى بوده باشد يا شربت مذكور بدون فالوذج بوده باشد و صاحب مزاج حاره چنانچه مذكور شد از ترشيهاى خوش چاشنى مثل شربت انارين و مربّاى آلو و امثال اينها مىتواند خورد و هركاه استعمال چينى بطريق قهوه باشد غذاى ان طرف شام ترپلاو و قليه پلاو و كباب چلاو ميل نمايند
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 249
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص٢٤٩