و همچنين در نوايب بايد در روز استراحت مريض مسهل به كار برند و در روز نوبه منضج بنوشند خلاصهء كلام بعد از آنكه سه چهار روز بحسب استعداد خلط اماله نمودند انكاه بعوض روزهاى احتقان مسهل مشروب صرف نمايند و مسهل مشروب عبارة از همان منضجى است كه بنوشيدند بدوّن بزوراتى كه دارد به علاوهء كلسرخ 2 م ل مغز فلوس دوازده م ل ريوند چينى نيم ل ترنجبين ده م ل و اكر حاجت باشد بجهة مناسب مرض پوست هليله زرد و يا آنكه سناء مكّى يا بسفايج يا تريد يا بابونه نيز اضافه كنند و بعد از صرف دو سه مسهل مشروب اعمّ از آنكه رفع مرض شده يا نشده باشد دوا را قطع نموده چند روزى منضج خفيف جزئى مناسب يا شربت مناسب بخورند مثلا يا شربت استخودوس تخم كز بو داده تخم خشخاش تخم خرفه تخم كاهو يك دو م ل تخم خيار تخم كاسنى تخم خربزه كرمك هريك ل ترنجبين پنج م ل بخورند و يا شربت مفرّح تاجريزى كاوزبان كل بنفشه تخم كاسنى تخم خرفه هريك 2 م ل بنوشند و قس على هذا على اى حال اكر رفع مرض شده فبها و الّا تا توانند بتدبيرات ديكر كوشند از قبيل شرمات و معاجين و لعوقات و ماء الجبين يا ساير البان مناسبه ديكر يا چوب چينى و عشبه و امثال ذالك اكر تب نبوده باشد مكر حمى ربع كه با وجود تب خوردن چوب چينى نافع است و الّا لا بدا عود به منضج و مسهل نموده چند مسهل ديكر صرف نمايند و يا از شربات مناسب دهند و هركاه در مرضى فصد حاجت افتد در ايام
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 174
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص١٧٤