سيب ترش و آب تمر و ربّ ليمو و ربّ غوره و ربّ ترنج قاطع عطش صفراوى است . خواب رافع تشنگى بلغم مالح است .
شربت نيلوفر قاطع است عطش را .
[ تبصره در ذرب ]
تبصره : ذرب حادث مىشود از فساد طعام و از سدد ماساريقا و يا از اخلاط فاسده كه انصباب نمايد از جميع بدن يا از بعضى اعضاء ، در اين صورت حادث مىشود زلق معده و امعاء ؛ و خارج مىشود طعام به حالت اصلى خود ؛ و مشابه است اين مرض با دولاب كه حالت زلق كلى است و جارى شدن بول بدون اراده در هنگام شرب .
[ قول رازى در ذرب بىحرارت ]
محمّد بن زكريّا مىفرمايد : هرگاه ذرب بىحرارت باشد اعتماد بايد كرد بر ادويهء عفصهء مسخّنهء قويّه و قليلى از مخدّره ، مثل اين ادويه كه مذكور مىشود : مازو ، گلنار ، كندر ، نانخواه هر كدام جزوى ، افيون ثلث ، قرص سازند ؛ شربتى يك مثقال .
و نوعى از ذرب حادث مىشود از ورم حارّ حرّيف [ كه ] عارض مىشود در معده و مرتفع مىشود در آن مواضع بثور .
در چنين حال اصلاح نمايند در ابتدا به بزر قطوناى بوداده با ربّ آس ممزوج به آب سرد و روغن گل ، و بجوشانند بنكو و بارتنگ و تخم ريحان با آب و بريزد « 85 » در آن روغن گل و يا روغن بادام و بنوشد « 85 » ، و اگر كفايت ننمايد اقراص حمّاض با آب انار ميخوش ، با آب به دهند . و ضماد كند « 85 » برگ مورد و گل ارمنى و اقاقيا و لادن و افيون .
و غذا رغبت فرمايند از شيرهء جاورس و برنج ، يا شيرهء بادام بوداده .
و اگر از بلغم و نوازل است شراب خشخاش و ادهان مسخّنه ، و تنقيهء معده به قى از ترب و ساير حرّيفات بعد از طعام .
هامش
( 85 ) . به قرينهء فعل اوّل و دوّم عبارت ، براى حفظ يكسانى ساختار دستورى ، اين افعال نيز بايد به صورت جمع ( بريزند و بنوشند و كنند ) صرف مىشدند .